သတိထားရမယ့် အူယောင်ငန်းဖျားရောဂါ

ဒီရောဂါဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ အင်မတန်အဖြစ်များတဲ့ရောဂါတစ်မျိုးပါ။ တစ်နှစ်ကို လူပေါင်းသန်းနှစ်ဆယ်လောက်ဖြစ်တတ်ပြီး လူနှစ်သိန်းလောက်က ဒီရောဂါကြောင့် သေဆုံးတတ်ပါတယ်။

ဘာကြောင့်ဖြစ်ရသလဲ?

Gram-negative ပိုးဖြစ်တဲ့ Salmonella Typhi နဲ့ Salmonella Paratyphi serotype A>B>C စတဲ့ပိုးကြောင့်ဖြစ်ရတာပါ။

ဘယ်လိုကူးစက်တာလဲ?

အစာအိမ်နဲ့အူလမ်းကြောင်းကို အဲဒီဘတ်တီးရီးယားပိုးက မသန့်ရှင်းတဲ့အစားအစာနဲ့ ရေကနေတစ်ဆင့် ကူးစက်ဝင်ရောက်တာပါ။ ရောဂါစတင်ကူးစက်ပြီး လက္ခဏာပြတဲ့အချိန်ဟာ အများအားဖြင့် ဆယ်ရက်ကနေ ရက်နှစ်ဆယ်ထိကြာတတ်ပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာတွေ?

နုံးခွေနေခြင်း ၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း ၊ မစားချင်မသောက်ချင် ဖြစ်ခြင်းတို့ ခံစားရပါမယ်။ တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ အဖျားတက်လာပါမယ်။ ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း တို့ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

လူနာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်မှာ Rose Spots လို့ခေါ်တဲ့ အနီစက်လေးတွေ အရေပြားပေါ်မှာ ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ဒုတိယအပတ်မှာတော့ ဝမ်းလျှောပါမယ်။အသည်းနဲ့ သရက်ရွက် ကြီးလာပါမယ်။လူနာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ရောဂါဟာ ပိုဆိုဆိုးရွားပြင်းထန်လာနိုင်ပြီး နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိူးတွေပါဆက်လာနိုင်ပါတယ်။ဥပမာ

  • -အူပေါက်ခြင်း၊သွေးယိုခြင်း(Intestinal Haemorrhage & Perforation)
  • နှလုံးရောင်ခြင်း
  • အသည်းရောင်ခြင်း
  • အဆုတ်ရောင်ခြင်း
  • ဦးနှောက်ရောင်ခြင်း
  • မျက်စိကိုပါထိခိုက်လာခြင်း စသည်တို့ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီရောဂါဖြစ်ကြောင်းဘယ်လိုသိနိုင်မလဲ?

ရောဂါလက္ခဏာတွေပြလာရင် ဆေးရုံ ဆေးခန်းအမြန်သွားရပါမယ်။ သွေး၊ ခြင်ဆီ နဲ့ ဝမ်း စစ်ဆေးပြီး ဒီရောဂါရှိမရှိကို သိနိုင်ပါတယ်။

ဘယ်လိုကုသမလဲ?

ရောဂါရှိတာသိတာနဲ့ ဆေးကုသမှုချက်ချင်းခံယူရပါမယ်။ ပဋိဇီဝပိုးသတ်ဆေး၊ အဖျားကျဆေး၊ ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ ရေဓာတ်ကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းဖို့ ၊ အာဟာရဓာတ်ပြန်ပြည့်စေဖို့အတွက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားမှုအတိုင်း ဆေးကုသမှုခံယူရပါမယ်။

အကယ်၍ဆေးကုသမှုမခံယူခဲ့ဘူးဆိုရင် အဖျားကြာရှည်လာမယ်။ နှလုံးခုန်နှုန်းနှေးလာမယ်။ အသည်းသရက်ရွက်ကြီးလာပြီး အဆုတ်ရောင်လာပါမယ်။ ကုသမှုမခံယူဘဲနေမယ်ဆို တတိယအပတ်လောက်မှာ အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းနဲ့ ဦးနှောက်နဲ့အာရုံကြောအဖွဲ့အစည်းကို နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေပေးပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိလာပါမယ်။ အသက်လေးနှစ်အောက် ကလေးတွေမှာ အသက်သေဆုံးနိုင်နှုန်းပိုမြင့်မားပါတယ်။

ဘယ်လိုကာကွယ်ကြမလဲ?

တိုက်ဖွိုက်ရောဂါလို့ အများသိကြတဲ့ အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါဟာ မသန့်ရှင်းတဲ့အစားအစာနဲ့ရေကို စားမိ သောက်သုံးမိရာကနေ ကူးစက်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစားအသောက်သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်မှု နဲ့ ရေကိုကျိုချက်ပြီးသောက်သုံးဖို့ကအင်မတန်အရေးကြီးပါတယ်။ အပြင်ပန်းမှာ စားချင်စဖွယ်ဖြစ်နေတဲ့ မသန့်ရှင်းနိုင်တဲ့ လမ်းဘေးစာတွေ ကိုသတိထားရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
တကယ်လို့ ရောဂါဖြစ်လာရင်လည်း မပေါ့လျော့ဘဲ ဆေးကုသမှုအမြန်ခံယူသင့်ပါတယ်လို့ ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။

အားလုံးကျန်းမာပျော်ရွှင်ကြပါစေ။

မောင် (ဆေး-၁)

သတိထားရမယ့္ အူေယာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါ

ဒီေရာဂါဟာ ကမ႓ာတစ္ဝွမ္းမွာ အင္မတန္အျဖစ္မ်ားတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳးပါ။ တစ္ႏွစ္ကို လူေပါင္းသန္းႏွစ္ဆယ္ေလာက္ျဖစ္တတ္ၿပီး လူႏွစ္သိန္းေလာက္က ဒီေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးတတ္ပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရသလဲ?

Gram-negative ပိုးျဖစ္တဲ့ Salmonella Typhi နဲ႔ Salmonella Paratyphi serotype A>B>C စတဲ့ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါ။

ဘယ္လိုကူးစက္တာလဲ?

အစာအိမ္နဲ႔အူလမ္းေၾကာင္းကို အဲဒီဘတ္တီးရီးယားပိုးက မသန္႔ရွင္းတဲ့အစားအစာနဲ႔ ေရကေနတစ္ဆင့္ ကူးစက္ဝင္ေရာက္တာပါ။ ေရာဂါစတင္ကူးစက္ၿပီး လကၡဏာျပတဲ့အခ်ိန္ဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ဆယ္ရက္ကေန ရက္ႏွစ္ဆယ္ထိၾကာတတ္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြ?

နံုးေခြေနျခင္း ၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း ၊ မစားခ်င္မေသာက္ခ်င္ ျဖစ္ျခင္းတို႔ ခံစားရပါမယ္။ တစ္ေန႔ထက္တစ္ေန႔ အဖ်ားတက္လာပါမယ္။ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း တို႔ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

လူနာ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္မွာ Rose Spots လို႔ေခၚတဲ့ အနီစက္ေလးေတြ အေရျပားေပၚမွာ ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ေရာဂါကူးစက္ခံရၿပီး ဒုတိယအပတ္မွာေတာ့ ဝမ္းေလွ်ာပါမယ္။အသည္းနဲ႔ သရက္ရြက္ ႀကီးလာပါမယ္။လူနာ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ ေရာဂါဟာ ပိုဆိုဆိုးရြားျပင္းထန္လာႏိုင္ၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဴးေတြပါဆက္လာႏိုင္ပါတယ္။ဥပမာ

  • -အူေပါက္ျခင္း၊ေသြးယိုျခင္း(Intestinal Haemorrhage & Perforation)
  • ႏွလံုးေရာင္ျခင္း
  • အသည္းေရာင္ျခင္း
  • အဆုတ္ေရာင္ျခင္း
  • ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း
  • မ်က္စိကိုပါထိခိုက္လာျခင္း စသည္တို႔ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါျဖစ္ေၾကာင္းဘယ္လိုသိႏိုင္မလဲ?

ေရာဂါလကၡဏာေတြျပလာရင္ ေဆးရံု ေဆးခန္းအျမန္သြားရပါမယ္။ ေသြး၊ ျခင္ဆီ နဲ႔ ဝမ္း စစ္ေဆးၿပီး ဒီေရာဂါရွိမရွိကို သိႏိုင္ပါတယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ?

ေရာဂါရွိတာသိတာနဲ႔ ေဆးကုသမႈခ်က္ခ်င္းခံယူရပါမယ္။ ပဋိဇီဝပိုးသတ္ေဆး၊ အဖ်ားက်ေဆး၊ ဆံုးရွံုးသြားတဲ့ ေရဓာတ္ကို ျပန္လည္ျဖည့္တင္းဖို႔ ၊ အာဟာရဓာတ္ျပန္ျပည့္ေစဖို႔အတြက္ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားမႈအတိုင္း ေဆးကုသမႈခံယူရပါမယ္။

အကယ္၍ေဆးကုသမႈမခံယူခဲ့ဘူးဆိုရင္ အဖ်ားၾကာရွည္လာမယ္။ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းေႏွးလာမယ္။ အသည္းသရက္ရြက္ႀကီးလာၿပီး အဆုတ္ေရာင္လာပါမယ္။ ကုသမႈမခံယူဘဲေနမယ္ဆို တတိယအပတ္ေလာက္မွာ အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဦးေႏွာက္နဲ႔အာရံုေၾကာအဖြဲ႕အစည္းကို ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးေတြေပးၿပီး အသက္အႏၲရာယ္ရွိလာပါမယ္။ အသက္ေလးႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြမွာ အသက္ေသဆံုးႏိုင္ႏႈန္းပိုျမင့္မားပါတယ္။

ဘယ္လိုကာကြယ္ၾကမလဲ?

တိုက္ဖြိဳက္ေရာဂါလ္ို႔ အမ်ားသိၾကတဲ့ အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါဟာ မသန္႔ရွင္းတဲ့အစားအစာနဲ႔ေရကို စားမိ ေသာက္သံုးမိရာကေန ကူးစက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစားအေသာက္သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္မႈ နဲ႔ ေရကိုက်ိဳခ်က္ၿပီးေသာက္သံုးဖို႔ကအင္မတန္အေရးႀကီးပါတယ္။ အျပင္ပန္းမွာ စားခ်င္စဖြယ္ျဖစ္ေနတဲ့ မသန္႔ရွင္းႏိုင္တဲ့ လမ္းေဘးစာေတြ ကိုသတိထားေရွာင္ၾကဥ္ရပါမယ္။
တကယ္လို႔ ေရာဂါျဖစ္လာရင္လည္း မေပါ့ေလ်ာ့ဘဲ ေဆးကုသမႈအျမန္ခံယူသင့္ပါတယ္လို႔ ေရးသားလိုက္ရပါတယ္။

အားလံုးက်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ၾကပါေစ။

ေမာင္ (ေဆး-၁)

MyDoctor Telemedicine Application
Related posts
All Articlesစိတ်ကျန်းမာရေးအထွေထွေရောဂါများ

Schizophrenia

1 Mins read
စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ ( schizophrenia) သင်ဟာ ဆေးပညာအသိုုင်းအဝိုင်းနဲ့ နီးတဲ့သူတစ်ယောက်ဆို ကြားဖူးပါလိမ့်မယ်၊ အတိုကောက်အနေနဲ့ စကစ် (schip) လို့ခေါ်ကြတယ်၊ မသိတော့ (skip) လိုလို အထင်မှားကြတယ်။ မှားလဲ မှားစရာပါ၊ ခံစားနေရတဲ့သူတွေ ကလဲ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတမဖြစ်ပဲ ပယ်ထားခံရသူတွေများပါတယ်။…
All Articlesအခြားရောဂါများ

ရာသီတုပ်ကွေးအဖြစ်များတတ်တဲ့ ဆောင်းအခါသမယ...

1 Mins read
ရာသီတုပ်ကွေးအဖြစ်များတတ်တဲ့ ဆောင်းအခါသမယ… ရာသီတုပ်ကွေးရောဂါပိုးဆိုတာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးဝင်တဲ့ရောဂါပါ။ ကိုယ်ခံအားသာကောင်းရင် သူ့ဟာသူ ပြန်ကောင်းသွားနိုင်ပေမယ့် ပြန်သာမကောင်းခဲ့ဘူးဆိုရင် ပန်းနာပြန်ထတာ၊ အဆုတ်ရောင် ရောဂါ၊ အဆုတ်လေပြွန်ရောင်တာ၊ နားပိုးဝင်တာ၊ နှလုံးပြဿနာတွေနဲ့ အသက်ရှုရခက်တာတွေပါဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီရာသီတုပ်ကွေးရောဂါဟာ…. အသက်အရမ်းငယ်လွန်း၊ ကြီးလွန်းတဲ့အခါ အသက် ၁၉ နှစ်အောက်တည်းကစပြီး…
All Articlesဆီးချိုရောဂါဖိုးဖိုးဖွားဖွား ကျန်းမာရေး

ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့ ရေတိမ်၊ အတွင်းတိမ်ဆိုတာ ဘယ်လိုမျိုးလဲ

1 Mins read
ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့ ရေတိမ်၊ အတွင်းတိမ်ဆိုတာ ဘယ်လိုမျိုးလဲ ❗ ဆီးချိုရောဂါဟာ အချိန်ကြာလာတဲ့အခါ သေချာသာမထိန်းနိုင်ဘူးဆိုရင် နှလုံး၊ကျောက်ကပ်၊ အာရုံကြောတွေသာမက မျက်လုံးကိုပါထိခိုက်လာနိုင်ပါတယ်။ မျက်လုံးမှာ ရေတိမ်၊ အတွင်းတိမ်ဖြစ်ရာကနေ တဆင့် နောက်ဆုံး မျက်စိအမြင်အာရုံဆုံးရှုံးသွားတဲ့ထိတောင်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အတွင်းတိမ်ဖြစ်တဲ့အခါ စစချင်းမှာ အမြင်အာရုံကိုနှောင့်ယှက်တာမျိုးမရှိပေမယ့် ကြာလာတဲ့အခါ အမြင်ဝါးလာတာမျိုး…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *