All Articlesအထွေထွေအထွေထွေရောဂါများ

စိတ်ဖိစီးမှုများက ဦးဏှောက်ကို ဖိရာဝယ် ?

1 Mins read

စိတ်ဖိစီးမှုများက ဦးဏှောက်ကို ဖိရာဝယ် ?

‘လူတစ်ခု ပူမှုရယ်တဲ့ဆယ်ကုဋေ’ တဲ့။

‘လူဖြစ်ရတဲ့ ဒုက္ခ’ တဲ့။

လူဖြစ်လာရင်တော့ ဖိစီးမှုတွေဆိုတာ မွေးကင်းစကနေ သေတဲ့အထိ ကိုယ်ရော စိတ်ပါ ရှိစမြဲ။ ပေါ်လာလိုက် ပျောက်သွားလိုက်။
နောက်တစ်ခုပေါ်လာလိုက် ပြန်ပျောက်သွားလိုက်။ ဒီလိုနဲ့ပဲ ပိုကြံ့ခိုင် သန်မာလာရတာကိုး။

စိတ်ထောင်းလို့ ကိုယ်ကြေတတ်တယ်။ ဒီလိုပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကြောင့်လည်း စိတ်က ဖိစီးနေရတတ်တယ်။ အပြန်အလှန်ပေါ့။

? Stress လို့ခေါ်တဲ့ ဖိစီးမှုတစ်ခုဟာ ခဏနဲ့ ပျောက်သွားတဲ့ Acute stress ဆိုရင်တော့ တခါတလေ လူကိုအကျိုးပြုနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ အရေးကြီးပြီ နောက်ဆုံးအချိန်ရောက်ပြီဆိုရင် ဘယ်ကရောက်လာမှန်းမသိတဲ့ ခွန်အားတွေနဲ့ တွန်းတွန်းတိုက်တိုက် အလုပ်ပြီးသွားတာမျိုးပေါ့။

? ဒါပေမဲ့ ခဏနဲ့ပျောက်မသွားဘဲ အကြာကြီးတည်မြဲနေတဲ့ chronic stress အခြေအနေမျိုးတွေ..

ဥပမာ…မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ယောက်ဆုံးရှုံးတာမျိုး၊ အလုပ်ပြုတ်တာ၊ ရောဂါတစ်ခုခုဖြစ်တာ၊ လုပ်ငန်းခွင်ပြဿနာ၊ အိမ်ထောင်ရေးအဆင်မပြေတာ၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲ၊ ကြွေးမြီပြဿနာ၊ ပင်စင်ယူလိုက်တာ ၊ အိမ်ထောင်ကွဲတာ ၊ ကလေးမွေးတာ ၊ စတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာရင်တော့ တော်တော်လေး သတိထားရပါမယ်။

အလွယ်ပြောရရင်တော့ ဗေဒင်ဆရာဆီ ပြေးချင်ကြတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေပေါ့။

ဒီအခြေအနေမျိုးမှာ သတိထားဖို့လိုပါတယ်။ ကြောက်ဖို့ကောင်းပါတယ်။ သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ နှလုံးရောဂါ၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ အဝလွန်ရောဂါ၊ ဝက်ခြံ၊ နှင်းခူ နဲ့ အမျိုးသမီးတွေမှာ ဓမ္မတာပြဿနာတွေ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။

? အချိန်ကြာကြာ စိတ်ဖိစီးလာရင် ဘာလက္ခဏာတွေပြတတ်လဲ?

– ခဏခဏ ခေါင်းကိုက်

– ခဏခဏ ဗိုက်အောင့်

– ခဏခဏ ခန္ဓာကိုယ် နာကျင်ကိုက်ခဲ

– ခဏခဏ ဇက်ကြောတက်..မေးရိုးတွေတောင့်တင်း

– ဝမ်းအရမ်းချုပ် ဒါမှမဟုတ်ရင် ဝမ်းခဏခဏသွား

– အသက်ရှူမဝ မောပန်းလွယ်

– သိသိသာသာ ပိန်လာတာ..ဝလာတာ

– အာရုံစိုက်မရ..သတိမေ့လွယ်

– အိပ်မပျော်..ဒါမှမဟုတ် အရမ်းအိပ်

– လိင်မှုကိစ္စအဆင်မပြေ

– အရက် နဲ့ မူးယစ်ဆေးတွေ ပိုစွဲလာ..ဆေးလိပ်ပိုသောက်ဖြစ်..

စတဲ့ လက္ခဏာမျိုးတွေ သတိထားမိလာရင် ဆရာဝန်ကို ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုအကြောင်း သေချာ ပြောပြဖို့လိုပါတယ်။

? စိတ်ဖိစီးမှုကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ?

– ဆေးလိပ် အရက် နှင့် ကဖင်းဓာတ် ရှောင်ပါ။ သကြားလျှော့ပါ။ Herbal Tea နဲ့ သစ်သီးဖျော်ရည်တွေ သောက်ပါ။ ရေများများသောက်ပါ။ ရေဓာတ်ပြည့်ဝနေပါစေ။

– ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပိုလုပ်ပါ။

စိတ်တည်ငြိမ်ဖို့အတွက် စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ပိုလျှံနေတဲ့ adrenaline နဲ့ cortisol ဟော်မုန်းတွေကို ပြန်အသုံးချပေးဖို့လိုပါတယ်။ ကောင်းကောင်းအိပ်ပျော်စေလို့ ပိုအကျိုးရှိပါမယ်။

စိတ်ညစ်ရင် လမ်းလျှောက်ပါ။

– စိတ်တည်ငြိမ်မဲ့ နည်းလမ်းတွေရှာပါ။

တရားထိုင်တာ၊ ဝင်လေထွက်လေ မှတ်တာ၊ တူရိယာ တစ်ခုခုတီးတာ၊ ဘာသာရပ်အသစ်တစ်ခုခုလေ့လာတာမျိုးတွေက စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေပါတယ်။

– တစ်ယောက်ယောက်ဆီမှာ ရင်ဖွင့်ပါ။

ကိုယ့်ကိုနားလည်ပေးနိုင်မဲ့ လူမျိုးတော့ ဖြစ်ဖို့လိုပါတယ်။ စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်တစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သူတစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း မိသားစုဝင် သို့မဟုတ် သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ယောက်ပေါ့။ ကြိတ်မြုံထားတဲ့ ခံစားချက်တွေက သိပ်အန္တရာယ်များပါတယ်။

– အိပ်ရေးဝအောင် အိပ်ပါ။

အိပ်ရေးမဝလေ ဦးဏှောက်မှာ ဖိစီးမှုပိုများလေ မှန်မှန်ကန်ကန် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် တွေးတောဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း မရှိလေ ဖြစ်ပါတယ်။

– Stress Diary လုပ်ပါ။

စိတ်ညစ်စရာကြုံတိုင်း စိတ်ဖိစီးတိုင်း အချိန်၊နေ့စွဲ၊ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေ အသေးစိတ်နဲ့တကွ မှတ်တမ်းတင်ထားပါ။ ကိုယ့်ကို ဘာတွေက ဖိစီးစေပြီး ဘာတွေက သက်သာစေလဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လေ့လာပါ။

– မနိုင်ဝန် မထမ်းပါနှင့်။

တချို့အခြေအနေတွေနဲ့ တာဝန်တွေကို ‘ဟင့်အင်း’ပြောတတ်တဲ့ အကျင့်မွေးပါ။

– နေမကောင်းချိန်တိုင်း အပြည့်အဝ အနားယူပါ။

ကိုယ့်ကိုယ်ကို ညှာတာပါ။ အနားမယူဘဲ အလုပ်လုပ်နေလို့ ပိုအလုပ်ဖြစ်မဖြစ်မသေချာပေမဲ့ အနားယူလိုက်ရင်တော့ ပိုမြန်မြန်နေကောင်းပြီး ပိုကောင်းအောင်လုပ်နိုင်မှာ သေချာပါတယ်။

ကဲ…အားလုံး..Stress တွေနဲ့ ဝေးကြပါစေ။

နီးခဲ့ရင်လည်း မြန်မြန်ပျောက်ကြပါစေ။

မြန်မြန်မပျောက်ခဲ့ရင်လည်း ကောင်းကောင်းရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ် အနိုင်ယူနိုင်ကြပါစေ။

Dr ဖြိုးဝေလင်း
(16.4.19)

? စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားက ဦးေဏွာက္ကို ဖိရာဝယ္ ?

‘လူတစ္ခု ပူမႈရယ္တဲ့ဆယ္ကုေဋ’ တဲ့။

‘လူျဖစ္ရတဲ့ ဒုကၡ’ တဲ့။

လူျဖစ္လာရင္ေတာ့ ဖိစီးမႈေတြဆိုတာ ေမြးကင္းစကေန ေသတဲ့အထိ ကိုယ္ေရာ စိတ္ပါ ႐ွိစျမဲ။ ေပၚလာလိုက္ ေပ်ာက္သြားလိုက္။
ေနာက္တစ္ခုေပၚလာလိုက္ ျပန္ေပ်ာက္သြားလိုက္။ ဒီလိုနဲ႔ပဲ ပိုၾကံ့ခိုင္ သန္မာလာရတာကိုး။

စိတ္ေထာင္းလို႔ ကိုယ္ေၾကတတ္တယ္။ ဒီလိုပဲ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးေၾကာင့္လည္း စိတ္က ဖိစီးေနရတတ္တယ္။ အျပန္အလွန္ေပါ့။

? Stress လို႔ေခၚတဲ့ ဖိစီးမႈတစ္ခုဟာ ခဏနဲ႔ ေပ်ာက္သြားတဲ့ Acute stress ဆိုရင္ေတာ့ တခါတေလ လူကိုအက်ိဳးျပဳႏိုင္ပါတယ္။
ဥပမာ အေရးႀကီးၿပီ ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္ေရာက္ၿပီဆိုရင္ ဘယ္ကေရာက္လာမွန္းမသိတဲ့ ခြန္အားေတြနဲ႔ တြန္းတြန္းတိုက္တိုက္ အလုပ္ၿပီးသြားတာမ်ိဳးေပါ့။

? ဒါေပမဲ့ ခဏနဲ႔ေပ်ာက္မသြားဘဲ အၾကာႀကီးတည္ျမဲေနတဲ့ chronic stress အေျခအေနမ်ိဳးေတြ..

ဥပမာ…မိသားစုဝင္တစ္ေယာက္ေယာက္ဆံုး႐ွံဳးတာမ်ိဳး၊ အလုပ္ျပဳတ္တာ၊ ေရာဂါတစ္ခုခုျဖစ္တာ၊ လုပ္ငန္းခြင္ျပႆနာ၊ အိမ္ေထာင္ေရးအဆင္မေျပတာ၊ စီးပြားေရးအခက္အခဲ၊ ေႂကြးၿမီျပႆနာ၊ ပင္စင္ယူလိုက္တာ ၊ အိမ္ေထာင္ကြဲတာ ၊ ကေလးေမြးတာ ၊ စတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္လာရင္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး သတိထားရပါမယ္။

အလြယ္ေျပာရရင္ေတာ့ ေဗဒင္ဆရာဆီ ေျပးခ်င္ၾကတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးေတြေပါ့။

ဒီအေျခအေနမ်ိဳးမွာ သတိထားဖို႔လိုပါတယ္။ ေၾကာက္ဖို႔ေကာင္းပါတယ္။ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ စိတ္က်ေရာဂါ၊ အဝလြန္ေရာဂါ၊ ဝက္ျခံ၊ ႏွင္းခူ နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ဓမၼတာျပႆနာေတြ ဝင္လာတတ္ပါတယ္။

? အခ်ိန္ၾကာၾကာ စိတ္ဖိစီးလာရင္ ဘာလကၡဏာေတြျပတတ္လဲ?

– ခဏခဏ ေခါင္းကိုက္

– ခဏခဏ ဗိုက္ေအာင့္

– ခဏခဏ ခႏၶာကိုယ္ နာက်င္ကိုက္ခဲ

– ခဏခဏ ဇက္ေၾကာတက္..ေမး႐ိုးေတြေတာင့္တင္း

– ဝမ္းအရမ္းခ်ဳပ္ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ဝမ္းခဏခဏသြား

– အသက္႐ွဴမဝ ေမာပန္းလြယ္

– သိသိသာသာ ပိန္လာတာ..ဝလာတာ

– အာရံုစိုက္မရ..သတိေမ့လြယ္

– အိပ္မေပ်ာ္..ဒါမွမဟုတ္ အရမ္းအိပ္

– လိင္မႈကိစၥအဆင္မေျပ

– အရက္ နဲ႔ မူးယစ္ေဆးေတြ ပိုစြဲလာ..ေဆးလိပ္ပိုေသာက္ျဖစ္..

စတဲ့ လကၡဏာမ်ိဳးေတြ သတိထားမိလာရင္ ဆရာဝန္ကို ကိုယ့္ရဲ႕ စိတ္ဖိစီးမႈအေၾကာင္း ေသခ်ာ ေျပာျပဖို႔လိုပါတယ္။

? စိတ္ဖိစီးမႈကို ဘယ္လိုေျဖ႐ွင္းမလဲ?

– ေဆးလိပ္ အရက္ ႏွင့္ ကဖင္းဓာတ္ ေ႐ွာင္ပါ။ သၾကားေလွ်ာ့ပါ။ Herbal Tea နဲ႔ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ေတြ ေသာက္ပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ ေရဓာတ္ျပည့္ဝေနပါေစ။

– ကိုယ္လက္လႈပ္႐ွားမႈပိုလုပ္ပါ။

စိတ္တည္ၿငိမ္ဖို႔အတြက္ စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္ ပိုလ်ွံေနတဲ့ adrenaline နဲ႔ cortisol ေဟာ္မုန္းေတြကို ျပန္အသံုးခ်ေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္းအိပ္ေပ်ာ္ေစလို႔ ပိုအက်ိဳး႐ွိပါမယ္။

စိတ္ညစ္ရင္ လမ္းေလ်ွာက္ပါ။

– စိတ္တည္ၿငိမ္မဲ့ နည္းလမ္းေတြ႐ွာပါ။

တရားထိုင္တာ၊ ဝင္ေလထြက္ေလ မွတ္တာ၊ တူရိယာ တစ္ခုခုတီးတာ၊ ဘာသာရပ္အသစ္တစ္ခုခုေလ့လာတာမ်ိဳးေတြက စိတ္ကိုတည္ၿငိမ္ေစပါတယ္။

– တစ္ေယာက္ေယာက္ဆီမွာ ရင္ဖြင့္ပါ။

ကိုယ့္ကိုနားလည္ေပးႏိုင္မဲ့ လူမ်ိဳးေတာ့ ျဖစ္ဖို႔လိုပါတယ္။ စိတ္က်န္းမာေရးဆရာဝန္တစ္ေယာက္ ဒါမွမဟုတ္ ကြၽမ္းက်င္တဲ့ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သူတစ္ေယာက္ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း မိသားစုဝင္ သို႔မဟုတ္ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ေယာက္ေပါ့။ ႀကိတ္ျမံဳထားတဲ့ ခံစားခ်က္ေတြက သိပ္အႏၲရာယ္မ်ားပါတယ္။

– အိပ္ေရးဝေအာင္ အိပ္ပါ။

အိပ္ေရးမဝေလ ဦးေဏွာက္မွာ ဖိစီးမႈပုိမ်ားေလ မွန္မွန္ကန္ကန္ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ေတြးေတာဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္း မ႐ွိေလ ျဖစ္ပါတယ္။

– Stress Diary လုပ္ပါ။

စိတ္ညစ္စရာၾကံဳတိုင္း စိတ္ဖိစီးတိုင္း အခ်ိန္၊ေန႔စြဲ၊ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေန အေသးစိတ္နဲ႔တကြ မွတ္တမ္းတင္ထားပါ။ ကုိယ့္ကို ဘာေတြက ဖိစီးေစၿပီး ဘာေတြက သက္သာေစလဲ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေလ့လာပါ။

– မႏိုင္ဝန္ မထမ္းပါႏွင့္။

တခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြနဲ႔ တာဝန္ေတြကို ‘ဟင့္အင္း’ေျပာတတ္တဲ့ အက်င့္ေမြးပါ။

– ေနမေကာင္းခ်ိန္တိုင္း အျပည့္အဝ အနားယူပါ။

ကိုယ့္ကိုယ္ကို ညႇာတာပါ။ အနားမယူဘဲ အလုပ္လုပ္ေနလို႔ ပိုအလုပ္ျဖစ္မျဖစ္မေသခ်ာေပမဲ့ အနားယူလိုက္ရင္ေတာ့ ပိုျမန္ျမန္ေနေကာင္းၿပီး ပိုေကာင္းေအာင္လုပ္ႏိုင္မွာ ေသခ်ာပါတယ္။

ကဲ…အားလံုး..Stress ေတြနဲ႔ ေဝးၾကပါေစ။

နီးခဲ့ရင္လည္း ျမန္ျမန္ေပ်ာက္ၾကပါေစ။

ျမန္ျမန္မေပ်ာက္ခဲ့ရင္လည္း ေကာင္းေကာင္းရင္ဆိုင္ေက်ာ္ျဖတ္ အႏိုင္ယူႏိုင္ၾကပါေစ။

Dr ၿဖိဳးေဝလင္း
(16.4.19)

MyDoctor Telemedicine Application
Related posts
All Articlesကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများအထွေထွေ

ရာသီတုပ်ကွေးအဖြစ်များတတ်တဲ့ ဆောင်းအခါသမယ...

1 Mins read
ရာသီတုပ်ကွေးအဖြစ်များတတ်တဲ့ ဆောင်းအခါသမယ… ရာသီတုပ်ကွေးရောဂါပိုးဆိုတာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးဝင်တဲ့ရောဂါပါ။ ကိုယ်ခံအားသာကောင်းရင် သူ့ဟာသူ ပြန်ကောင်းသွားနိုင်ပေမယ့် ပြန်သာမကောင်းခဲ့ဘူးဆိုရင် ပန်းနာပြန်ထတာ၊ အဆုတ်ရောင် ရောဂါ၊ အဆုတ်လေပြွန်ရောင်တာ၊ နားပိုးဝင်တာ၊ နှလုံးပြဿနာတွေနဲ့ အသက်ရှုရခက်တာတွေပါဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီရာသီတုပ်ကွေးရောဂါဟာ…. အသက်အရမ်းငယ်လွန်း၊ ကြီးလွန်းတဲ့အခါ အသက် ၁၉ နှစ်အောက်တည်းကစပြီး…
All Articlesကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများဆီးချိုရောဂါဖိုးဖိုးဖွားဖွား ကျန်းမာရေး

ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့ ရေတိမ်၊ အတွင်းတိမ်ဆိုတာ ဘယ်လိုမျိုးလဲ

1 Mins read
ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့ ရေတိမ်၊ အတွင်းတိမ်ဆိုတာ ဘယ်လိုမျိုးလဲ ❗ ဆီးချိုရောဂါဟာ အချိန်ကြာလာတဲ့အခါ သေချာသာမထိန်းနိုင်ဘူးဆိုရင် နှလုံး၊ကျောက်ကပ်၊ အာရုံကြောတွေသာမက မျက်လုံးကိုပါထိခိုက်လာနိုင်ပါတယ်။ မျက်လုံးမှာ ရေတိမ်၊ အတွင်းတိမ်ဖြစ်ရာကနေ တဆင့် နောက်ဆုံး မျက်စိအမြင်အာရုံဆုံးရှုံးသွားတဲ့ထိတောင်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အတွင်းတိမ်ဖြစ်တဲ့အခါ စစချင်းမှာ အမြင်အာရုံကိုနှောင့်ယှက်တာမျိုးမရှိပေမယ့် ကြာလာတဲ့အခါ အမြင်ဝါးလာတာမျိုး…
All Articlesကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများဆီးချိုရောဂါ

သင့်ဆီးချိုရောဂါနဲ့ ကျောက်ကပ်လေးရဲ့အနာဂတ်

1 Mins read
သင့်ဆီးချိုရောဂါနဲ့ ကျောက်ကပ်လေးရဲ့အနာဂတ်… ဆီးချိုရောဂါရှည်ကြာလာတဲ့အခါမှာ ခန္တာကိုယ်တွင်း ကျောက်ကပ်ရဲ့ အညစ်အကြေးတွေအရည်တွေကို စွန့်ထုတ်ပေးတဲ့ လုပ်ဆောင်မှုဟာ ကျဆင်းလာပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်မှုကျဆင်းတာကနေ ကျောက်ကပ်လုံးဝမလုပ်မလုပ်တော့တဲ့အခြေအနေထိဖြစ်နိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်ဆေးရတာ၊ ကျောက်ကပ်အစားထိုးရတာ တွေထိဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် သင့်ဆီးချိုကို သေချာထိန်းသိမ်းပြီး ကုသမှုခံယူဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။ ဆီးချိုရောဂါမှာ ကျောက်ကပ်ထိခိုက်နေပြီဆိုရင် စစချင်းမှာ လက္ခဏာသိပ်မပြတတ်ပေမယ့်…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *