ရွှေရင်မထိတ်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ် ပဋိသန္ဓေတားနည်းအသွယ်သွယ်တားဆေး သောက်ဆေးများ
အရေးပေါ်တားဆေး Emergency Oral Contraceptives
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ လုံမငယ်တို့ အသုံးများတဲ့ တားဆေး သောက်ဆေးများထဲမှ အရေးပေါ်တားဆေး Emergency Oral Contraceptive Pillsအကြောင်း ပြောပြပါ့မယ် ။
လုံမငယ်တို့ ကိုယ်ထဲမှာ ပင်ကိုယ် သဘာဝအရ ထွက်တဲ့ ဟိုမုန်းဓာတ်တွေဖြစ်တဲ့ အီစထရိုဂျင် (Estrogen) နဲ့ ပရိုဂျပ်စတိုဂျင် (Progestogen) တို့နည်း တူ ပြင်ပမှ ဖော်စပ်ထားတဲ့ အလားတူ ဟိုမုန်းတွေ ပါဝင်တဲ့ တားဆေးသောက်ဆေး
၊ဒါမှမဟုတ် ပရိုဂျပ်စတိုဂျင်သာ သီးသန့်ပါတဲ့ အရေးပေါ်တားဆေးရယ်လို့ အမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။ တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ အီးစီ တူး Ecee 2 ဆေးကတ်ရယ်လို့ လူသိများတယ်။တခြား ဆေးနာမည် အမျိုးမျိုးနဲ့လည်း ဝယ်လို့ရပါတယ် ။ဘယ်လို နည်းနဲ့ ပဋိသန္ဓေကို တားသလဲ ။
တားဆေး ဟိုမုန်းဆေး တွေသည် လုံမငယ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲရောက်တာနဲ့ လုံမငယ်တို့ရဲ့ သားဥအိမ် (Ovary) မှ သားဥများ (ovum) မထွက်အောင် တားပေးပါတယ် ။ဒီလိုနဲ့ ပဋိသန္ဓေကို တားပါတယ်ကွယ် ။သတိထားရမှာသည်
ကိုယ်ဝန်ရှိပြီးသွားက မတားနိုင်တော့ပါ ။ဘယ်လောက် အာနိသင် ရှိသလဲ ။
အာနိသင် ဘယ်လောက်ရှိသလဲ ဆိုတာ အတိအကျ ပြောဖို့တော့ ခက်ပါတယ် ။အဓိက ကတော့ သုံးစွဲသူ အပေါ် များစွာ မူတည်ပါတယ် ။ဘယ်အချိန်တွေမှာ အာနိသင် လျော့တတ်လဲ ဆိုရင် ဆေးသောက်ပုံမမှန်ရင်( ၇၂ နာရီ အတွင်း ဆေးမသောက်ဘဲ နောက်ကျခဲ့ရင်) ၊တားဆေး အာနိသင်ကျစေတဲ့ တခြားဆေးဝါးများနဲ့အတူ တွဲသောက်မိရင် ဖြစ်တတ်တယ် ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆေးပုံမှန် စနစ်တကျသောက်ရင် တားဆေးသောက်တဲ့ ၁၀၀ သော လုံမပျိုတွေထဲမှာ ကိုယ်ဝန်ရနိုင်ခြေ က ၁-၂ ယာက်လောက်ပဲရှိပါတယ် ။ကျန်တဲ့ ၉၈-၉၉ ယောက်က ကိုယ်ဝန်မရဘူးပေါ့ ။ဘေးထွက် အာနိသင်များ
-ရာသီ မမှန်တာ(လာတာ ပမာဏာ နည်းသွားတာ ၊လာတဲ့ ရက်နည်းသွားတာ၊ရာသီ ရက်မမှန်တော့တာ ၊ရာသီထိန်သွားတာ)
-ခေါင်းကိုက်တာ
-ခေါင်းမူးတာ
-ရင်သားတင်းရင်းတာ ၊နာတတ်တာ
သိသာသည့် ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ
-ပဋိသန္ဓေကို တားတယ်ဆေးဘယ်လိုသောက်မလဲ။
-Ecee 2 ကို အတူနေပြီး ၇၂ နာရီ အတွင်း ပထမဆေးတောင့်ကို သောက်ပါ ။
-နောက် ဒုတိယတစ်တောင့်ကို ၁၂ နာရီခြားပြီးမှ သောက်ပါ ။
-တချို့ အမျိုးအစားတွေသည် ၇၂ နာရီအတွင်း တစ်ကြိမ်တည်းသောက်ရတတ် ပါသည် ။
တားဆေးသောက်ေ ဆးနဲ့ ပတ်သက်သည့် လုံမတို့၏ အယူအဆမှားများ
-တားဆေး ဟိုမုန်းဓာတ်တွေသည် လုံမတို့ ကိုယ်ထဲမှာ စုမနေပါ ။
-ကိုယ်ဝန် မတော်တဆရခဲ့ရင်လည်း ပျက်ကျခြင်းကို မဖြစ်စေပါ ။
-ကလေး အမြွှာကိုလည်း မမွေးစေပါ ။
-အခန့်မသင့်လို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် သောက်မိရင်လည်း လုံမတို့ ရင်သွေးကို မထိခိုက်ပါ ။
-တားဆေးသောက်ဆေး သောက်လို့ မြုံသွားခြင်း မရှိပါ။ ဆေးမသောက်တော့တာ နဲ့ ကလေးရနိုင်ပါတယ် ။
-အရေးပေါ်တားဆေးသည် အမြဲ စွဲသောက်ရသော ဆေးမဟုတ်ပါ ။ အရေးပေါ်မှသောက်ရတဲ့ တားဆေးပါ ။
ခေတ်သစ် ဇီဝက
ေရႊရင္မထိတ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ ပဋိသေႏၶတားနည္းအသြယ္သြယ္တားေဆး ေသာက္ေဆးမ်ား
အေရးေပၚတားေဆး Emergency Oral Contraceptives
ဒီေဆာင္းပါးမွာေတာ့ လုံမငယ္တို႕ အသုံးမ်ားတဲ့ တားေဆး ေသာက္ေဆးမ်ားထဲမွ အေရးေပၚတားေဆး Emergency Oral Contraceptive Pillsအေႀကာင္း ေျပာျပပါ့မယ္ ။
လုံမငယ္တို႕ ကိုယ္ထဲမွာ ပင္ကိုယ္ သဘာ၀အရ ထြက္တဲ့ ဟိုမုန္းဓာတ္ေတြျဖစ္တဲ့ အီစထရုိဂ်င္ (Estrogen) နဲ႕ ပရုိဂ်ပ္စတိုဂ်င္ (Progestogen) တို႕နည္း တူ ျပင္ပမွ ေဖာ္စပ္ထားတဲ့ အလားတူ ဟိုမုန္းေတြ ပါ၀င္တဲ့ တားေဆးေသာက္ေဆး
၊ဒါမွမဟုတ္ ပရုိဂ်ပ္စတိုဂ်င္သာ သီးသန္႕ပါတဲ့ အေရးေပၚတားေဆးရယ္လို႕ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ တို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ အီးစီ တူး Ecee 2 ေဆးကတ္ရယ္လို႕ လူသိမ်ားတယ္။တျခား ေဆးနာမည္ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕လည္း ၀ယ္လို႕ရပါတယ္ ။ဘယ္လို နည္းနဲ႕ ပဋိသေႏၶကို တားသလဲ ။
တားေဆး ဟိုမုန္းေဆး ေတြသည္ လုံမငယ္တို႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲေရာက္တာနဲ႕ လုံမငယ္တို႕ရဲ႕ သားဥအိမ္ (Ovary) မွ သားဥမ်ား (ovum) မထြက္ေအာင္ တားေပးပါတယ္ ။ဒီလိုနဲ႕ ပဋိသေႏၶကို တားပါတယ္ကြယ္ ။သတိထားရမွာသည္
ကိုယ္၀န္ရွိျပီးသြားက မတားႏိုင္ေတာ့ပါ ။ဘယ္ေလာက္ အာနိသင္ ရွိသလဲ ။
အာနိသင္ ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ ဆိုတာ အတိအက် ေျပာဖို႕ေတာ့ ခက္ပါတယ္ ။အဓိက ကေတာ့ သုံးစဲြသူ အေပၚ မ်ားစြာ မူတည္ပါတယ္ ။ဘယ္အခ်ိန္ေတြမွာ အာနိသင္ ေလ်ာ႕တတ္လဲ ဆိုရင္ ေဆးေသာက္ပုံမမွန္ရင္( ၇၂ နာရီ အတြင္း ေဆးမေသာက္ဘဲ ေနာက္က်ခဲ႕ရင္) ၊တားေဆး အာနိသင္က်ေစတဲ့ တျခားေဆး၀ါးမ်ားနဲ႕အတူ တဲြေသာက္မိရင္ ျဖစ္တတ္တယ္ ။ ပုံမွန္အားျဖင့္ ေဆးပုံမွန္ စနစ္တက်ေသာက္ရင္ တားေဆးေသာက္တဲ႕ ၁၀၀ ေသာ လုံမပ်ိဳေတြထဲမွာ ကိုယ္၀န္ရႏိုင္ေျခ က ၁-၂ ယာက္ေလာက္ပဲရွိပါတယ္ ။က်န္တဲ႕ ၉၈-၉၉ ေယာက္က ကိုယ္၀န္မရဘူးေပါ့ ။ေဘးထြက္ အာနိသင္မ်ား
-ရာသီ မမွန္တာ(လာတာ ပမာဏာ နည္းသြားတာ ၊လာတဲ့ ရက္နည္းသြားတာ၊ရာသီ ရက္မမွန္ေတာ့တာ ၊ရာသီထိန္သြားတာ)
-ေခါင္းကိုက္တာ
-ေခါင္းမူးတာ
-ရင္သားတင္းရင္းတာ ၊နာတတ္တာ
သိသာသည့္ က်န္းမာေရး အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား
-ပဋိသေႏၶကို တားတယ္ေဆးဘယ္လုိေသာက္မလဲ။
-Ecee 2 ကို အတူေနျပီး ၇၂ နာရီ အတြင္း ပထမေဆးေတာင့္ကို ေသာက္ပါ ။
-ေနာက္ ဒုတိယတစ္ေတာင့္ကို ၁၂ နာရီျခားျပီးမွ ေသာက္ပါ ။
-တခ်ိဳ႕ အမ်ိဳးအစားေတြသည္ ၇၂ နာရီအတြင္း တစ္ႀကိမ္တည္းေသာက္ရတတ္ ပါသည္ ။
တားေဆးေသာက္ေ ဆးနဲ႕ ပတ္သက္သည့္ လုံမတို႕၏ အယူအဆမွားမ်ား
-တားေဆး ဟိုမုန္းဓာတ္ေတြသည္ လုံမတို႕ ကိုယ္ထဲမွာ စုမေနပါ ။
-ကိုယ္၀န္ မေတာ္တဆရခဲ့ရင္လည္း ပ်က္က်ျခင္းကို မျဖစ္ေစပါ ။
-ကေလး အျမႊာကိုလည္း မေမြးေစပါ ။
-အခန္႕မသင့္လို႕ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနစဥ္ ေသာက္မိရင္လည္း လုံမတို႕ ရင္ေသြးကို မထိခိုက္ပါ ။
-တားေဆးေသာက္ေဆး ေသာက္လို႕ ျမဳံသြားျခင္း မရွိပါ။ ေဆးမေသာက္ေတာ့တာ နဲ႕ ကေလးရႏိုင္ပါတယ္ ။
-အေရးေပၚတားေဆးသည္ အျမဲ စဲြေသာက္ရေသာ ေဆးမဟုတ္ပါ ။ အေရးေပၚမွေသာက္ရတဲ့ တားေဆးပါ ။
ေခတ္သစ္ ဇီ၀က