ဗီတာမင် ဘီဝမ်း(vit B1) ချို့တဲ့ခြင်း(သို့) ဘယ်ရီဘယ်ရီ

ဗီတာမင်ဘီဝမ်းဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်းကို (beriberi) ဟုခေါ်သည်။ ဤရောဂါကိုလေးမျိုးတွေ့နိုင်သည်။ (၁)နှလုံးနှင့်သွေးလည်ပတ်မှုစနစ်ကိုထိခိုက်စေသောဝက်(တ်)ဘယ်ရီဘယ်ရီ(wet beriberi)၊ (၂)အာရုံကြောစနစ်ပျက်ယွင်းမှုဖြစ်စေသော ဒရိုင်းဘယ်ရီဘယ်ရီ(dry beriberi)၊ (၃)အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းကိုထိစေသော (gastrointestinal beriberi) နှင့် (၄)မွေးကင်းစကလေးများတွင်ဖြစ်သော (infantile beriberi)တို့ဖြစ်သည်။

(၁)Wet beriberi

ဤရောဂါတွင်ဖြစ်တတ်သောလက္ခဏာများမှာ နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်လာခြင်း၊ လှုပ်လှုပ်ရှားရှားလုပ်လျှင် အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ ညအခါတွင်ရုတ်တရက်အသက်ရှူကြပ်၍လန့်နိုးခြင်း၊ ခြေထောက်များဖောလာခြင်း နှင့် နှလုံးရောဂါတို့ဖြစ်သည်။

(၂)Dry beriberi

ခြေလက်များထုံကျင်ခြင်း၊ နာခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းချိနဲ့၍ လမ်းလျှောက်ရခက်ခဲခြင်း၊လမ်းလျှောက်လျှင်ပုံမှန်လူကဲ့သို့မလျှောက်နိုင်ဘဲ မူမမှန်ခြင်း၊ အတိတ်မေ့တတ်ခြင်း၊ မေ့လျော့လွယ်ခြင်းတို့ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

(၃)Gastrointestinal beriberi

ဗိုက်အောင့်ဗိုက်နာ၊မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊အန်ခြင်းတို့ဖြစ်တတ်သည်။

(၄)Infantile beriberi

အသက်(၂)လနှင့်(၆)လကြားတွင်ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ အန်ခြင်း၊ဝမ်းလျှောခြင်း၊ပိန်၍ကိုယ်အလေးချိန်ကျလာခြင်း၊ဖောလာခြင်း၊အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ပြာနှမ်းလာခြင်း၊ရံဖန်ရံခါ တက်ခြင်းနှင့်နှလုံးယိုယွင်းလာ၍ အသက်ဆုံးရှုံးခြင်းအထိဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဘယ်လိုအခြေအနေတွေမှာဖြစ်တတ်လဲ?

-အရက်စွဲသောသူများ

-ထမင်းရည်ငှဲ့၍ချက်ခြင်း

-ဆန်ကိုကြိမ်ဖန်များစွာရေဆေးပြီးမှချက်တတ်ခြင်း

-အာဟာရ မျှတအောင်မစားခြင်း

-အာဟာရချို့တဲ့နေသောမိခင်များ၏နို့စို့ကလေးငယ်များ

-ကြာရှည်ဝမ်းလျှောခြင်း

-မျိုးရိုးလိုက်တတ်သော်လည်း ဖြစ်ခဲသည်

-ဆီးဆေးရေရှည်သောက်ရသူများတွင်လည်းဖြစ်တတ်ပါသည်။

ဘယ်လိုကာကွယ်ကုသမှုတွေလုပ်သင့်လဲ?

ကာကွယ်ခြင်းသည်ကုသခြင်းထက်ပို၍အရေးကြီးပါသည်။ အရက်လျှော့သောက်ခြင်း၊ အရက်ဖြတ်ခြင်းတို့လုပ်သင့်သည်။သောက်တတ်သောသူများသည် အစားအစာကိုလည်းအာဟာရမျှတစွာပုံမှန်စားသင့်သည်။ထမင်းရည်ငှဲ့၍ချက်လျှင် ဗီတာမင်ဘီဝမ်းဓာတ်များဆုံးရှုံးသောကြောင့်ရှောင်ရှားရမည်။ နို့တိုက်မိခင်များသည် ငါးခြောက်နှင့်ထမင်းဆီဆမ်းသာမစားသင့်ပဲ အာဟာရပြည့်ဝအောင်စားရပါမည်။ ဗီတာမင်ဘီဝမ်းကြွယ်ဝသောအစားအစာများမှာ ငါးအမျိုးမျိုး၊အစိမ်းရောင်ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ပဲအမျိုးမျိုး၊ပဲပိစပ်၊ဝက်သား၊အမဲသား၊အသည်း၊အသီးအနှံများ၊ဥအမျိုးမျိုး၊ ဆန်လုံးညို အစရှိသည်တို့ဖြစ်သည်။ (beriberi) ရောဂါသည်အသက်သေဆုံးသည်အထိဖြစ်နိုင်သောကြောင့် အထက်ပါ လက္ခဏာများဖြစ်လျှင် နီးစပ်ရာဆေးရုံဆေးခန်း၌ အမြန်ဆုံးကုသမှုခံယူသင့်ပါသည်။

နွေ

ဗီတာမင္ ဘီဝမ္း(vit B1) ခ်ို့တ့ဲျခင္း(သို႔) ဘယ္ရီဘယ္ရီ

ဗီတာမင္ဘီဝမ္းဓာတ္ခ်ိဳ႕တ့ဲျခင္းကို (beriberi) ဟုေခၚသည္။ ဤေရာဂါကိုေလးမ်ိဳးေတြ့ႏိုင္သည္။ (၁)ႏွလုံးႏွင့္ေသြးလည္ပတ္မႈစနစ္ကိုထိခိုက္ေစေသာဝက္(တ္)ဘယ္ရီဘယ္ရီ(wet beriberi)၊ (၂)အာ႐ုံေၾကာစနစ္ပ်က္ယြင္းမႈျဖစ္ေစေသာ ဒ႐ိုင္းဘယ္ရီဘယ္ရီ(dry beriberi)၊ (၃)အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္းကိုထိေစေသာ (gastrointestinal beriberi) ႏွင့္ (၄)ေမြးကင္းစကေလးမ်ားတြင္ျဖစ္ေသာ (infantile beriberi)တို႔ျဖစ္သည္။

(၁)Wet beriberi

ဤေရာဂါတြင္ျဖစ္တတ္ေသာလကၡဏာမ်ားမွာ ႏွလုံးခုန္ႏႈန္းျမန္လာျခင္း၊ လႈပ္လႈပ္႐ွား႐ွားလုပ္လ်ွင္ အသက္႐ွဴၾကပ္ျခင္း၊ ညအခါတြင္႐ုတ္တရက္အသက္႐ွဴၾကပ္၍လန္႔ႏိုးျခင္း၊ ေျခေထာက္မ်ားေဖာလာျခင္း ႏွင့္ ႏွလုံးေရာဂါတို႔ျဖစ္သည္။

(၂)Dry beriberi

ေျခလက္မ်ားထုံက်င္ျခင္း၊ နာျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းခ်ိန႔ဲ၍ လမ္းေလ်ွာက္ရခက္ခဲျခင္း၊လမ္းေလ်ွာက္လ်ွင္ပုံမွန္လူက့ဲသုိ႔မေလ်ွာက္ႏိုင္ဘဲ မူမမွန္ျခင္း၊ အတိတ္ေမ့တတ္ျခင္း၊ ေမ့ေလ်ာ့လြယ္ျခင္းတို႔ျဖစ္ေလ့႐ွိသည္။

(၃)Gastrointestinal beriberi

ဗိုက္ေအာင့္ဗိုက္နာ၊မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊အန္ျခင္းတို႔ျဖစ္တတ္သည္။

(၄)Infantile beriberi

အသက္(၂)လႏွင့္(၆)လၾကားတြင္ျဖစ္ေလ့ရိွသည္။ အန္ျခင္း၊ဝမ္းေလ်ွာျခင္း၊ပိန္၍ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်လာျခင္း၊ေဖာလာျခင္း၊အသက္႐ွဴၾကပ္ျခင္း၊ျပာႏွမ္းလာျခင္း၊ရံဖန္ရံခါ တက္ျခင္းႏွင့္ႏွလုံးယိုယြင္းလာ၍ အသက္ဆုံး႐ႈံးျခင္းအထိျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

ဘယ္လိုအေျခအေနေတြမွာျဖစ္တတ္လဲ?

-အရက္စဲြေသာသူမ်ား

-ထမင္းရည္ငွဲ႔၍ခ်က္ျခင္း

-ဆန္ကိုႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာေရေဆးၿပီးမွခ်က္တတ္ျခင္း

-အာဟာရ မ်ွတေအာင္မစားျခင္း

-အာဟာရခ်ိဳ႕တ့ဲေနေသာမိခင္မ်ား၏ႏို႔စုိ႔ကေလးငယ္မ်ား

-ၾကာ႐ွည္ဝမ္းေလ်ွာျခင္း

-မ်ိဳး႐ိုးလိုက္တတ္ေသာ္လည္း ျဖစ္ခဲသည္

-ဆီးေဆးေရ႐ွည္ေသာက္ရသူမ်ားတြင္လည္းျဖစ္တတ္ပါသည္။

ဘယ္လိုကာကြယ္ကုသမႈေတြလုပ္သင့္လဲ?

ကာကြယ္ျခင္းသည္ကုသျခင္းထက္ပို၍အေရးႀကီးပါသည္။ အရက္ေလ်ွာ့ေသာက္ျခင္း၊ အရက္ျဖတ္ျခင္းတို႔လုပ္သင့္သည္။ေသာက္တတ္ေသာသူမ်ားသည္ အစားအစာကိုလည္းအာဟာရမ်ွတစြာပုံမွန္စားသင့္သည္။ထမင္းရည္ငွဲ႔၍ခ်က္လ်ွင္ ဗီတာမင္ဘီဝမ္းဓာတ္မ်ားဆုံး႐ႈံးေသာေၾကာင့္ေ႐ွာင္႐ွားရမည္။ ႏို႔တိုက္မိခင္မ်ားသည္ ငါးေျခာက္ႏွင့္ထမင္းဆီဆမ္းသာမစားသင့္ပဲ အာဟာရျပည့္ဝေအာင္စားရပါမည္။ ဗီတာမင္ဘီဝမ္းႂကြယ္ဝေသာအစားအစာမ်ားမွာ ငါးအမ်ိဳးမ်ိဳး၊အစိမ္းေရာင္ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၊ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ပဲပိစပ္၊ဝက္သား၊အမဲသား၊အသည္း၊အသီးအႏွံမ်ား၊ဥအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ဆန္လံုးညိဳ အစရိွသည္တို႔ျဖစ္သည္။ (beriberi) ေရာဂါသည္အသက္ေသဆုံးသည္အထိျဖစ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အထက္ပါ လကၡဏာမ်ားျဖစ္လ်ွင္ နီးစပ္ရာေဆး႐ုံေဆးခန္း၌ အျမန္ဆုံးကုသမႈခံယူသင့္ပါသည္။

ေႏြ

MyDoctor Telemedicine Application
Related posts
All ArticlesCovid - 19ကူးစက်တတ်သောရောဂါများအထွေထွေရောဂါများ

Rainy season and COVID19

1 Mins read
မိုးရာသီနဲ့COVID19 မိုးရာသီက Covid19 ကူးစက်ဖို့ရာ လွယ်ကူနိုင်လားဆိုတာကတော့ ပညာရှင်တေ ွစူးစမ်းအဖြေရှာနေ ဆဲဖြစ်ပါတယ် တချို့သုတေသနပြုသူတွေကတော့ စိုထိုင်းစ မြင့်မားတဲ့ရေငွေ့အခြေအနေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပြန့်နှံ့မှုကိုနှေးကွေးစေတယ်လို့ဆိုကြပေမယ့်လည်း တချို့သော သုတေသနပြုသူတွေကတော့ အခန်းတွင်းအပူချိန်နိမ့်ကျပြီး စိုထိုင်းစမြင့်မားတဲ့အခြေအနေက ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပျံ့နှ့ံမှုကို ပိုပြီးဖြစ်ပေါ်aစေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အဲ့ဒီလိုအခြေအနေကနေ ကမ္ဘာ အနှံ့ပြန့်ပွားဖို့ရာလွယ်ကူနိုင်တယ်လို့လည်းအကြံပြုကြပါတယ်…
All Articlesဖိုးဖိုးဖွားဖွား ကျန်းမာရေး

Monsoon season and elderly

1 Mins read
ဘိုးဘိုးဘွားဘွားတို့နဲ့ မုတ်သုံရာသီ မိုးဦးကျကာလရောက်လာခြင်းနဲ့အတူ ဘိုးဘွားမိဘသက်ကြီးရွယ်အိုတွေကိုစောင့်ရှောက်ကူညီဖို့ရာ ပိုပြီးလိုအပ်ကြမှာပါ။ ဒီကာလမှာ ရာသီတုပ်ကွေး၊ ရင်ကြပ်ရောဂါ၊ ဆင်တုပ်ကွေးစတဲ့ ရောဂါဘယများအပြင် ခြေလက်ကိုက်ခဲတာ၊ ဝမ်းလျောတာ၊ အိပ်ချိန်မမှန်တာမျိုးတွေဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ရာသီဥတူအပြောင်းအလဲက ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအပြောင်းအလဲတွေကိုဖြစ်လာနိုင်တာမို့ မဖြစ်ခင်ကကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ဖို့အတွက် ဘိုးဘွားမိဘတွေအတွက်ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ဆောင်သင့်တဲ့(၇)ချက်ကို ပြောပြပေးချင်ပါတယ် ၁။ ပူနွေးသောအစားအစာနှင့်ရေများကို စားသောက်ပေးပါ…
All Articlesစိတ်ကျန်းမာရေးအထွေထွေရောဂါများ

Humans that poison the environment part (2)

1 Mins read
လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော လူစားများ (1)       Narcissistic သူများတွေကို blame ဖို့ သီးသန့် မွေးဖွားလာတဲ့ပုံစံဖြစ်ပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်က ဘယ်လောက်ပဲ ဝိုင်းပြောနေပါစေ၊ သူကဘယ်တော့မှ မမှားဘူး။ သူနဲ့ ဖြစ်တဲ့သူရဲ့ အမှားသာဖြစ်တယ်။ Narcissistic type တွေဟာ သူတို့ရဲ့…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *