Uncategorized

ဘေလုံး (သရက်ရွက်) ဆိုတာဘာလဲ ?

1 Mins read

ဘေလုံး ( သရက်ရွက် ) ဆိုတာ ဝမ်းဗိုက်ရဲ့ ဘယ်ဘက်အပေါ်ပိုင်း၊ နံရိုးအောက်နှင့် အစာအိမ်နောက်ဘက်တွင်ရှိ သော အရေးကြီးအင်္ဂါတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဘေလုံးဟာ ပြန်ရည်ကြောစနစ် (lymphatic system) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းဆောင်တာများစွာကို လုပ်ဆောင်ပါတယ်။

ဘေလုံးရဲ့ အဓိက လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ-

(၁) စစ်ထုတ်ခြင်းနှင့် သွေးသန့်စင်ခြင်း

ဘေလုံး (သရက်ရွက်) ဟာ သွေးအတွက် စစ်ထုတ်သည့်အရာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးပြီး ဟောင်းနွမ်းပျက်စီးနေသောသို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးနီဥဆဲလ်များအပြင် ဘက်တီးရီးယားများ၊ ဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် ဆဲလ်အပျက်အစီးများကဲ့သို့ အခြားသော အမှုန်အမွှားများကို ဖယ်ရှားရန် ကူညီပေးပါတယ်။ ဘေလုံး တွင် မလိုလားအပ်သော အရာများကို မျိုချပြီး ဖျက်ဆီးပေးတဲ့ macrophages ဟုခေါ်သော အထူးပြုဆဲလ် များ ပါ၀င်ပြီး သွေးရဲ့ ကျန်းမာရေးနှင့် အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းရန် ကူညီပေးပါတယ်။

(၂) ခုခံအားတုံ့ပြန်မှု

ဘေလုံး (သရက်ရွက်)ဟာ ခုခံအားစနစ်ရဲ့ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းတွင် ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်တဲ့  lymphocytes (B cells နှင့် T cells ကဲ့သို့) အပါအဝင် အထူးပြုကိုယ်ခံအားဆဲလ်များ ပါရှိတယ်။ အဆိုပါဆဲလ်များဟာ ရောဂါပိုးမွှားများကို တိုက်ဖျက်ခြင်း၊ အန္တရာယ် ရှိသော အရာများကို ချေဖျက်ရန်အတွက် ပဋိပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အား အမျိုးမျိုးသော ရောဂါများမှ ကာကွယ်ရန် ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုများကို အစပျိုးခြင်း တို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးပါ တယ်။

(၃) သွေးဆဲလ်များထုတ်လုပ်ခြင်း (Hematopoiesis)

သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးနေစဉ်ကာလအတွင်းနှင့် အချို့သောရောဂါ အခြေအနေများမှာ သရက်ရွက်ဟာ သွေးနီဥ ဆဲလ်များ (erythrocytes)၊ သွေးဖြူဥများ (leukocytes) နှင့် သွေးဥမွှားဆဲလ်များ (platelets) ထုတ်လုပ်မှုကို ပံ့ပိုးပေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ  အဆိုပါ လုပ်ဆောင်ချက် လျော့နည်းလာပြီး ရိုးတွင်းခြင်ဆီက သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုရဲ့ အဓိကနေရာ ဖြစ်လာပါ တယ်။

(၄) သွေးသိုလှောင်ခြင်းနှင့် စွန့်ထုတ်ခြင်း

ဘေလုံး ဟာ သွေးအတွက် သိုလှောင်ရာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးပြီး သွေးနီဥဆဲလ်များနှင့် သွေးဥမွှားများ အများအပြားကို သိုလှောင်ပေးထားပါတယ်။ ကိုယ်ကာယအား စိုက်ထုတ်နေချိန် သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိစဉ်ကဲ့သို့သော ခန္ဓာကိုယ်မှ သွေးအပိုလိုအပ်တဲ့ အခြေအနေများမှာ ဘေလုံး ဟာ သိုလှောင်ထားတဲ့ သွေးဆဲလ်များကို သွေးကြောအတွင်း လည်ပတ်စေရန် ထုတ်လွှတ်ပေးပါတယ်။

(၅) သွေးဆဲလ်အဟောင်းများ သို့မဟုတ် ပျက်စီးနေသော သွေးဆဲလ်များကို ဖယ်ရှားခြင်း

ဘေလုံး ဟာ သွေးလည်ပတ်မှုမှ ဟောင်းနွမ်း၊ ပျက်စီးနေသော သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးနီဥများကို ရှာဖွေ ဖော်ထုတ် ဖယ်ရှားရန် တာဝန်ရှိပါတယ်။ သွေးနီဥများဟာ ရက်ပေါင်း ၁၂၀ ခန့် သက်တမ်း ကန့်သတ်ချက် ရှိပြီး ဘေလုံးဟာ အဆိုပါသွေးနီဥများ အိုမင်းလာတဲ့အခါ သို့မဟုတ် ချို့ယွင်းလာတဲ့အခါ ၎င်းတို့အား သွေးကြော မှ ဖယ်ရှား ရှင်းလင်းရန် ကူညီပေးပါတယ်။

(၆) Immunological Memory

ဘေလုံးဟာ ခုခံအားစနစ်ရဲ့ မှတ်ဉာဏ်ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု အနေနဲ့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက တော့ ယခင်က ကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးသော ရောဂါပိုးများကို ကိုယ်ခံအားစနစ်က မှတ်ထား လိုက်တဲ့အတွက် အဆိုပါ ရောဂါပိုး နောက်တစ်ကြိမ်ဝင်လာရင်တိုက်ထုတ်ဖို့ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ပါတယ်။ အဆိုပါ ခုခံအားစနစ်ရဲ့ မှတ်ဉာဏ်လုပ်ဆောင်ချက်ဟာ ရောဂါပိုးတစ်ခု ထပ်တလဲလဲကူးစက် ခြင်းမှ ပိုမိုထိရောက်သော ကာကွယ်မှုများကို ပေးစွမ်းနိုင်စေပါတယ်။

ဘေလုံး ဟာ အရေးကြီးတဲ့လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း ဘေလုံး မရှိဘဲ (သို့) တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းလောက်သာ လုပ်ဆောင်နေသော ဘေလုံးဖြင့် အသက်ရှင်နေနိုင်သည်ကို သတိပြုရန် အရေးကြီးပါတယ်။ သို့သော် ဘေလုံး အားဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် ဘေလုံးရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ကမောက်ကမဖြစ်ခြင်းဟာ အချို့သောရောဂါပိုးကူးစက်မှုအန္တရာယ် တိုးမြင့်လာခြင်းနှင့် သွေးသိုလှောင်နိုင်မှု ကျဆင်းခြင်း ကဲ့သို့သော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဘေလုံးပျက်စီးခြင်း (သို့) အလုပ်ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်ခြင်းမပြုနိုင်ပါက၊ splenomegaly (ဘေလုံးကြီးခြင်း) ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး နာကျင်ခြင်း၊ မအီမသာ ဖြစ်ခြင်းနှင့် အခြားသောရောဂါလက္ခဏာများကို ခံစားရစေနိုင်ပါတယ်။

ယခုလိုဗဟုသုတရစရာအကြောင်းအရာတွေကို https://www.facebook.com/myDoctorMyanmar facebook channel နှင့် www.mydoctor.com.mm မှာအမြဲမပြတ်ဝင်ရောက်လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

#Dr.Shoon(ဆေး-၁)

#ဘေလုံး #သရက်ရွက် #Spleen

#teleMedicine #myDoctor

Related posts
Uncategorized

ရဲဆေး( အရက် ) တင်ထားမှ ကြာတယ်ဆိုတာဟုတ်လား?

1 Mins read
အရက် ဟာ လိင်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအပေါ် ရှုပ်ထွေးတဲ့ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှုဟာ လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ တချို့သူတွေမှာ အရက်ကို ပမာဏအသင့်အတင့်သောက်သုံးခြင်းဟာ စိတ်ကိုပြေလျော့စေပြီး ယုံကြည်မှုတိုးလာစေကာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည် ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ အရက် သောက်ပြီး လိင်ဆက်ဆံခြင်းဟာ သုက်လွှတ်ခြင်းကို…
Uncategorized

လေလည်ခြင်း ဆိုတာ

1 Mins read
လေလည်ခြင်း ဆိုတာ အစာခြေမှု လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ခန္ဓာကိုယ်မှ ပိုလျှံနေသော လေ (သို့) ဓာတ်ငွေ့များကို စွန့်ထုတ်ရန် လိုအပ်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်တဲ့ သဘာဝအလျောက် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ လေလည်ခြင်း ဆိုတာ သင့်ရဲ့ အစာခြေစနစ် ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ လက္ခဏာပါပဲ။…
Uncategorized

ဦးထုပ်မဆောင်းမိခဲ့လျှင်... ( ကွန်ဒုံး )

1 Mins read
ကွန်ဒုံး မသုံးဘဲ လိင်ဆက်ဆံမိတဲ့အခါ ကြုံတွေ့ရနိုင်တဲ့ အဓိကအန္တရာယ် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ (၁) လိင်မှတစ်ဆင့်ကူးစက်သောရောဂါများကွန်ဒုံးဟာ ပါးစပ်၊ စအို သို့မဟုတ် မိန်းမအင်္ဂါဖြင့် လိင်ဆက်ဆံစဉ်အတွင်း လိင်ကတစ်ဆင့်ကူးစက်သော ကူးစက် ရောဂါများကို တားဆီးရာမှာ အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး  ကွန်ဒုံးမသုံးဘဲ လိင်ဆက်ဆံခြင်းဟာ လိင်က တစ်ဆင့်…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *