မက္ထ႐ိုဆိုတာ ဘာေဆးလဲ

၀မ္းကိုက္ၿပီး ဗိုက္နာကာ ၀မ္းထဲေသြးပါလွ်င္ ကြမ္းယာဆိုင္က မက္ထ႐ိုတစ္လံုး၀ယ္ ေသာက္လွ်င္ သက္သာႏုိင္တယ္ဆိုတဲ့အေတြးမ်ိဳး လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာရွိေနၾကပါသည္။

မက္ထ႐ိုသည္ Metranidazole ေဆးကို အတိုစာလံုးအေနႏွင့္သံုးေနၾကျခင္းျဖစ္ပါ သည္။ Metronidozole သည္၀မ္းကိုက္ေရာဂါသာမက အျခားေသာ ကုထံုးမ်ားတြင္ ပါ၀င္ႏိုင္ ေသာေဆးတစ္မယ္ျဖစ္ပါသည္။

Metronidazole သည္ Oxygen မရေသာ္လည္း အသက္ရွင္ႏိုင္တဲ့ ဘက္တီူရီးယားမ်ိဳး (Anaerobic bacteria)၊ ဆီးႏွင့္ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွာေနေသာ ပိုး (Urogenital trichomoniasis) ေရာဂါ၊ ၀မ္းကိုက္ပိုး (Entamoeba histolytica)၊ ဂ်ီရာဒီရားပိုး (Giardia Lamblia), ဗလန္တီဒီယမ္ ကိုလိုင္၊ (Balantidium Coli) ပလပ္စတိုစစ္စတက္ဟိုမင္နစ္ (Blastocystic hominis) မ်ားကိုတုိက္ခိုက္ႏိုင္စြမ္းရွိေသာ ပိုးသတ္ေဆးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ အစြမ္းထက္ေသာ ေဆးတစ္လက္ဆိုတာသိသင့္ပါသည္။ ကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအား (Immune System) ကို immune Suppressive အာနိသင္ေပးႏိုင္ျခင္း၊ Carcinogenic လည္းျဖစ္ႏိုင္ျခင္း ကိုလည္း သိရပါသည္။ Metro ရဲ႕အာနိသင္ေပးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္း Mechanism of action ကိုေတာ့အျပည့္အစံုမေရးေတာ့ေပမယ့္ Metronidazole က ကပ္ပါးပိုး (Protozoa) ႏွင့္ O2 မရဘဲရွင္သန္ႏုိင္တဲ့ပိုး (anacrobic bacteria) ေတြကိုေနာက္ဆံုး end product က toxic ျဖစ္တဲ့ cytotoxic ျဖစ္လို႔အထက္ပါ ပိုးမႊား Cell မ်ားကိုသတ္ႏိုင္တယ္လို႔ နားလည္ထားပါသည္။

Metronidoxole ကလ်င္ျမန္စြာႏွင့္ျပည့္စံုစြာစုပ္ယူအား (absorption) ေကာင္းေသာ ေဆးျဖစ္ပါသည္ Plasma ထဲမွာရွိတဲ့ halflife (½ life) ကေတာ့ တိုပါသည္။ (၇)နာရီမွ်သာ ျဖစ္ပါသည္။ ဦးေႏွာက္ရွိ (Cerebrospinal fluid) (CSF) အပါအ၀င္ တစ္ကိုယ္လံုးေရာက္ႏိုင္ ေသာ (distribution) ျဖန္႔ႏုိင္စြမ္းလည္းရွိၿပီး ဆီးမွတဆင့္လြယ္ကူစြာ စြန္႔ထုတ္ႏိုင္ပါသည္။ တခ်ိဳ႕ကိုလည္း ၀မ္း(မစင္) (Feces) ကစြန္႔ထုတ္ႏိုင္ပါသည္။

Entamoeba Histolytica ဆိုတဲ့ amoeba ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ေရာဂါကို amoebiasis လို႔ ေခၚပါသည္။ amoebiasis ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာဟာ (symptiom) ေတြကို metro ကကုသေပး ႏုိင္ပါသည္။ amoeba ပိုးေကာင္(troplozoite) ကိုသတ္ႏုိင္ပါသည္။ ေဆးေသာက္ပံုႏႈန္း Dose ကိုေတာ့ ဆရာ၀န္မ်ားက ၾကည့္ေပးပါမည္။ လူနာအေနႏွင့္ အနည္းဆံုး (၇)ရက္မွ ၁၀ ရက္ အထိ ေသာက္သင့္ပါသည္။

Metronidazole သည္ ဆီးႏွင့္ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွျဖစ္တတ္တဲ့ trichomonas ပိုးတြယ္ ျခင္း (urogenital trichomoniasis) ေရာဂါအတြက္ အဓိကက်ေသာ ေဆးအေနႏွင့္သံုးပါ သည္။ ေဆးကို (၇)ရက္ခန္႔ေပးလွ်င္ရသလို တစ္ရက္တည္းေဆး gram မ်ားမ်ားကို စြဲ၍ေပး ႏိုင္ပါသည္။ ဤကဲ့သို႔ ကုသရာတြင္ လူနာႏွင့္လိင္ဆက္ဆံဘက္ (Sexual partner)ကို ပါကုသင့္ပါသည္။ လူနာအေနႏွင့္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနပါက ပထမ(၃)လ (First Trimester) ေက်ာ္တဲ့အထိ ေစာင့္ဆိုင္းၿပီးမွ ဒီေဆးကို ေပးရပါသည္။

ပါးေဆာင္မွာ အနာေပါက္ျခင္း (cancrum oris) သြားဖံုးမ်ားအနာျဖစ္ျခင္း(acute w\uleerative gingivitis)၊ ေျခေထာက္အနာမ်ား (phagedenic led uleer) တို႔တြင္လည္း သံုးႏုိင္ပါသည္။

၀မ္းေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ Giadiasis တြင္လည္း Metronidazole (၅)ရက္မွ်ေပးလွ်င္ သက္သာႏိုင္ပါသည္။

Oxygen မရဘဲ ေပါက္ဖြားႏိုင္ေသာပိုး (anerobic unifection) ေရာဂါကို Metronidazole ကအာနိသင္ေကာင္းေကာင္းျပႏုိင္ပါသည္။ ခြဲစိပ္ခံၿပီးမွျဖစ္တဲ့ ပိုးတြယ္ျခင္း (post operative infection )ဥပမာ အူအတက္ေပါက္တာျဖတ္ျခင္း (appendicetomy) အူမႀကီးႏွင့္အစာေဟာင္းအိမ္ ခြဲစိပ္ျခင္း (colorectal surgery) ပိုက္ကေန သားအိမ္ထုတ္ ျခင္း သစည္တို႔မွာ infection ကိုကာကြယ္ဘို႔ Metronidazole ကို Drip အေနႏွင့္ေပးႏိုင္ပါသည္။ Bacteria ပိုးမ်ား အျခားေသာပိုးသတ္ေဆး (antibiotic) ႏွင့္အေျခအေနမထူးပါက metronidazole ကိုေပးႏုိင္ပါသည္။ metronidazole အေနႏွင့္ ျပည္တည္နာ (absecses) ႏွင့္ ပ်က္စီးေနေသာအသားမ်ား (neerotic tissue) ထအထိ၀င္ေရာက္ႏုိင္ပါသည္။

အူမႀကီးေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ Pseudomembranous colitis ကိုလည္း metronidazole ႏွင့္ကုႏိုင္ပါသည္။

အစာအိမ္ေရာဂါ (Peptic ulcer) ကုထံုးမ်ားတြင္ metronidazole ကိုပါ ထည့္သြင္း သံုးၾကတာေတြ႔ရပါသည္။ အစာအိမ္မွာအနာျဖစ္ျခင္းသည္ အစာခ်က္ရည္ (acid) အစာအိမ္ မွအထြက္မ်ားၿပီး အစာအိမ္ (Stomach) ၏ နံရံမ်ားကိုတုိက္စားမႈေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူလက လက္ခံထားပါသည္။ သိပၸံပညာရွင္မ်ားရွာေဖြေတြ႔ရွိခ်က္အရ H-pylori ဆိုတဲ့ပိုးေၾကာင့္ peptic ulcer ျဖစ္သည္ဟု ယူဆလိုခ်ိန္တြင္ metoridazole သည္ H-Pylori ကိုတုိက္ႏိုင္သည္ဟု လက္ခံလာၾကာၿပီး Metronidazole ႏွင့္ Auoxil တို႔ကို Peptic ulcer ကုထံုးတြင္သံုးလာၾက ပါသည္။

အျခားသံုးႏိုင္ေသာေနရာအမ်ားအျပားရွိပါေသးသည္။ Bolantidiasis trichomonas vaginitis, Gardnerella vaginitis တို႔တြင္လည္း metronidazole ကိုသံုးႏုိင္ပါသည္။

Metoridazole အေနႏွင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး (side effect) သိပ္မမ်ားတာေတြ႔ႏိုင္ သည္။ တခ်ိဳ႕တေလ ခံတြင္းပ်က္ျခင္း (metallic bilter, unpleasant taste)၊ ဆီးမည္းမည္း သြားျခင္း (dark coloured urine) ရႏုိင္ပါသည္။ အစာအိမ္အူသိမ္လမ္းေၾကာင္း GIT မွာမစား ခ်င္မေသာက္ခ်င္ျခင္း (anorexia) ပ်ိဳ႕ျခင္း (nausea)၊ အံျခင္း (vemiting)၊ ၀မ္းပ်က္ျခင္း၊ (diarrhoeo)၊ ရင္၀ရင္ေခါင္းေအာင့္ျခင္း (epigatric pain) ဗိုက္နာျခင္း (abdominal cramp) လွ်ာထူျခင္း (furred tongue)၊ လွ်ာေရာင္ျခင္း (glossitis) ပါးစပ္ေရာင္ျခင္း၊ (stomatitis) တို႔ ရႏုိင္ပါသည္။ ဦးေႏွာက္ပိုင္း (CNS) အေနႏွင့္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း (headache)၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း (insomaia)၊ လမ္းေလွ်ာက္မမွန္ျခင္း (ataxic) ေခါင္းမရွင္းျခင္း (dissiuess) သစည္တို႔ျဖစ္ႏိုင္ ပါသည္။

ဒီလိုအသံုးမ်ားေသာေဆးအတြက္ အျခားေဆးႏွင့္တြဲေပးလွ်င္ သင့္မသင့္ (drug interaction) ကိုသိသင့္ပါသည္။ metronidazole မွ အရက္ျဖတ္ေဆးျဖစ္တဲ့ Disulfiram ႏွင့္ ပံုစံတူေသာသေဘာေၾကာင့္ အရက္ေသာက္သူမ်ားႏွင့္အဆင္မေျပလွပါ။ ေဆးမေသာက္ခင္ (၂၄)နာရီက အရက္ (aclcohol) ကိုျဖတ္သင့္ပါသည္။ ေနာက္ဆံုးအႀကိမ္ေဆးေသာက္ၿပီး ၄၈ နာရီၾကာေသာအခါမွ အရက္ကိုျပန္ေသာက္သင့္ပါသည္။

Metronidagole ကေသြးက်ဲေဆးျဖစ္တဲ့ Coumarin ရဲ႕ အာနိသင္ကိုရွည္ေစႏုိင္ ပါသည္။ Phenobarbitone ႏွင့္ Phenytoin တို႔ႏွင့္ေရာေပးပါက metroကိုျမန္ျမန္စြန္႔ထုတ္ ႏိုင္သည္။ Cimetidine ႏွင့္တြဲေပးလွ်င္ metro အာနိသင္ရွည္ႏိုင္ပါသည္။

Metronidazole ကို မသံုးသင့္တဲ့အေျခအေန (contraindication) မ်ားက ကိုယ္၀န္ ေဆာင္မ်ား(Pregnancy) ႏို႔တုိက္မိခင္မ်ား (lactating matter) အသဲ မေကာင္းသူမ်ား (Liver impairment) ကိုမသံုးသင့္ေၾကာင့္သိရပါသည္။

အလြယ္တကူ၀ယ္လို႔ရေနတဲ့ metro ကိုအမ်ားျပည္သူလြယ္လင့္တကူ တန္ဘိုးသိေစ ရန္ ေရးလိုက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ေဒါက္တာေမ၀င္းေအာင္ခင္