Tonsillitis (အရပ္အေခၚ) အာသီးေရာင္ျခင္း

Tonsillitis ကို အရပ္ထဲမွာ အာသီးေရာင္တယ္ လို႔ေခၚၾကပါတယ္။ အာသီးဆိုရင္ အမ်ားစုက႐ုတ္တရက္ မ်က္စိထဲျမင္ၾကတာက ပါးစပ္က်ယ္က်ယ္ဟတဲ့အခါ အာေခါင္အလယ္မွာ ျမင္ေနရတဲ့ အသီးေလးကိုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့အသီးေလးကို Uvula လို႔ေခၚၿပီး Tonsil ဆိုတာကက်ေတာ့ အဲ့ဒီ Uvula ရဲ႕ေဘး တစ္ဖက္တစ္ခ်က္မွာ ႐ွိတဲ့ ျပန္ရည္ေၾကာဆိုင္ရာ တစ္႐ွဴးအုပ္စုေလးေတြ (mass of lymphoid tissue) ေလးေတြျဖစ္ပါတယ္။ Tonsillitis ေၾကာင့္ Uvula ဆိုတဲ့ အာသီးေလးလည္း တစ္ခါတစ္ေလ လိုက္ေရာင္တတ္ေပမယ့္ သူ႔မူရင္းေဆးပညာအသံုးအနႈန္း Tonsillitis ကို ျမန္မာလို တိတိက်က် ဘာသာျပန္ရမယ္ဆိုရင္ အာသီးေဘးတစ္ဖက္တစ္ခ်က္႐ွိ ျပန္ရည္ေၾကာဆိုင္ရာတစ္ရႈးေရာင္ရမ္းျခင္း လို႔ ေျပာရမယ္ထင္ပါတယ္။

အေၾကာင္းရင္း

Tonsillitis ဟာ ေဆာင္းဝင္စနဲ႔ ေဆာင္းတြင္းေတြမွာ အျဖစ္မ်ားၿပီး ျဖစ္ေစရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြ၊ ဘက္တီးရီးယားပိုးမႊားေတြေၾကာင့္ပါ။ သူတို႔ဟာ ေလထဲကေနတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္စြမ္း႐ွိတဲ့အေကာင္ေလးေတြပါ။ ကေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတတ္ၿပီး ထပ္ခါ ထပ္ခါ ျပန္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

လကၡဏာ

Tonsillitis ျဖစ္ၿပီဆိုတာနဲ႔ ကူးစက္ခံရတဲ့သူဟာ အမ်ားအားျဖင့္ လည္ေခ်ာင္းေတြ နာလာမယ္။ အဖ်ား႐ွိလာမယ္။ အာသီးေဘးက ေနရာေတြ နီရဲလာမယ္ေရာင္လာမယ္။ ခံတြင္းအနံ႔ေတြဆိုးလာမယ္။ ေခါင္းကိုက္လာတတ္ျပီး တစ္ခါတစ္ေလ နားပါကိုက္လာမယ္။ အစာစားခ်င္စိတ္ေပ်ာက္မယ္။ အစာမ်ိဳရခက္တာေတြ၊ လည္ပင္းတစ္ဝိုက္မွာ႐ွိတဲ့ ျပန္ရည္ေၾကာအက်ိတ္ေတြ ေရာင္လာတာေတြ အမ်ားစု ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ ပ်ိဳ႕တာအန္တာေတြ ဗိုက္နာတာေတြလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါ

Tonsillitis ျဖစ္ရင္ တစ္ခ်ိဳ႕ေတြက တစ္ပတ္ႏွစ္ပတ္အၾကာမွာ ေပ်ာက္ကင္းေလ့႐ွိတတ္ၾကေပမယ့္ တစ္ခ်ိဳ႕ေတြမွာက Tonsil လို႔ေခၚတဲ့ ျပန္ရည္ေၾကာတစ္ရႈးေနရာေတြမွာ ျပည္ေတြတည္လာတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ကုသမႈ

ကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္လို႔ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးနဲ႔ ပဋိဇီဝပိုးသတ္ေဆးကို ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတိုင္း တိတိက်က်ေသာက္ရင္ သက္သာသြားတတ္ပါတယ္။ နာတာ႐ွည္ေရာဂါအဆင့္ေရာက္သြားရင္ တစ္ခါတစ္ေလ ဆရာဝန္က Tonsil ေတြကို ျဖတ္ထုတ္ျပီး ကုသမႈေပးတတ္ပါတယ္။ ကေလးငယ္ေလးေတြမွာလည္း Tonsil ကို ျဖတ္ထုတ္လိုက္ရင္ ေနာက္ခါ ေရာဂါ ျပန္ျပန္ျဖစ္ႏိုင္ေခ်နည္းသြားပါတယ္။

အၾကံေပးခ်က္

Tonsillitis ျဖစ္ေနလို႔ ေဆးေသာက္ေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ အျမန္သက္သာေစဖို႔ လံုေလာက္စြာ အနားယူေပးပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးပါ။ လည္ေခ်ာင္းနာတာ သက္သာေစဖို႔ ဆားေရေႏြးေလး ငံုေပးပါ။ benzocaine လို အမ်ိဳးအစားပါတဲ့ ငံုေဆးေလးေတြ ငံုေပးပါ။ အစာၾကမ္းေတြေ႐ွာင္ေပးပါ။ ေနထိုင္တဲ့ အခန္းကို စိုထိုင္းဆ အရမ္းနည္းမေနေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ပါ။ ေႏြးတဲ့ေရ အရမ္းေအးတဲ့ေရေတြကလည္း လည္ေခ်ာင္းနာတာကို သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ေပးတဲ့ေဆးကို ေသခ်ာေသာက္ၿပီး ၫႊန္ၾကားတဲ့အတိုင္း လိုက္နာပါ။

အဓိကကေတာ့ ေဆာင္းဝင္စနဲ႔ ေဆာင္းတြင္းမွာ ကိုယ္ခံအားေကာင္းေအာင္ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫႊတ္ေအာင္ေနရင္ အာသီးေရာင္တာအျပင္ တစ္ျခား ေရာဂါေတြလည္း ေတာ္ရံုျဖစ္ႏိုင္ဖို႔ ခဲယဥ္းတာမို႔ က်န္းမာေရးနဲ႔သင့္ေတာ္တဲ့ စားေသာက္ေနထိုင္မႈ၊ ကိုယ္လက္လႈပ္႐ွားမႈေတြကို ေဆာင္းတြင္းမွာ ပိုပို ျပဳလုပ္ေပးၾကပါ လို႔ အၾကံေပးရင္း ေရာဂါဘယကင္းေဝးႏိုင္ၾကပါေစလို႔ ေတာင္းဆုျပဳေပးလိုက္ရပါတယ္။

ေမတၱာျဖင့္

သုစ်ာန္