သိထားေစရာ အူလမ္းေၾကာင္းအဂၤါ
ကၽြနု္ပ္တို႔ခႏၶာကိုယ္ရွိ အေရးအၾကီးဆံုးအဂၤါကို ေျပာပါဆိုလွ်င္ ႏွလံုး၊ ဦးေနွာက္ စသည္ဟုေျပာၾကေပလိမ့္မည္။ ထိုမွမက အစာအိမ္နွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းသည္လည္း အေရးၾကီးဆံုးထဲမွ တစ္ခုဟုေျပာလွ်င္ လြန္မည္မထင္ပါ။ ေန႔စဥ္လႈပ္ရွားသြားလာရန္ လိုအပ္ေသာစြမ္းအင္ရရန္ စားေသာက္၊ ေခ်ဖ်က္၊ စုပ္ယူ၊ စြန္႔ထုတ္ေပးေနသည္ မဟုတ္ပါေလာ။
ထို႔ျပင္ ပါးစပ္မွ စအုိထိ ေပ ၃၀ မက ရွည္လ်ားေသာလမ္းေၾကာင္းကို ပိုင္ဆိုင္ရံုမက ေန႔စဥ္အသံုးမ်ားေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္းေဝဒနာ တစ္မ်ိဳးမဟုတ္ တစ္မ်ိဳးကို လူအမ်ားခံစားဖူးေပလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤအစာေခ်စနစ္တြင္ ပါဝင္ေသာအစိတ္အပိုင္း၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ၊ ျဖစ္ပြားတတ္ေသာေရာဂါေဝဒနာမ်ားကို သိေစရန္ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါသည္။
ပါဝင္ေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ား
• ပါးစပ္
• အာေခါင္
• အစာမ်ိဳျပြန္
• အစာအိမ္
• အူသိမ္၊ အူဂ်ိဳ၊ အူပိတ္
• အူမၾကီး
• အစာေဟာင္းအိမ္
• စအို
အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း၏ လုပ္ငန္းမ်ား
အဓိက လုပ္ငန္း ၂ ခုကို လုပ္ေဆာင္ေပးေနေပသည္။
၁။ အစာေခ်ဖ်က္ျခင္း ႏွင့္
၂။ အစာအာဟာရစုပ္ယူျခင္း တို႔ကို ျပဳလုပ္ေပးေနသည္။
မည္သည့္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ပြား ခံစားရနိုင္ပါသနည္း။
အျခားေသာ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားထက္ပင္ ေဝဒနာမ်ား မၾကာခဏ ပိုမိုခံစားရတတ္္ပါသည္။
• အနာျဖစ္ျခင္း
• ေရာင္ရမ္းျခင္း
• အူေပါက္ျခင္း၊ ပိတ္ျခင္း၊ ပုပ္ျခင္းႏွင့္
• ပိုးဝင္ျခင္း မွသည္
• ေမြးရာပါ ေရာဂါမ်ား ( အူနံရံအာရံုေၾကာ အခ်ိဳ႕မပါျခင္း၊ အစာႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္း၊ ) မ်ားအထိ ေရာဂါမ်ားျဖစ္တတ္ပါသည္။

အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ ေရာဂါျဖစ္ပြားပါက ေအာက္ပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ခံစားရေလ့ရွိပါသည္။

• ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း
• ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္း
• ဝမ္းေလ်ာျခင္း
• ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း
• အစာမေၾက ေလခ်ဥ္တက္ျခင္း
• ဝမ္းဗိုက္ေဖာင္းတင္းလာျခင္း၊ ေလပြျခင္း
• အလံုးအက်ိတ္မ်ားေပၚလာျခင္း၊ စမ္းမိျခင္း
• ေရဖ်ဥ္းဆြဲျခင္း
• ဂရင္ဂ်ီနာျဖစ္ျခင္း
အခ်ိဳ႕ေသာ လကၡဏာမ်ားသည္ သာမန္ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိေသာေဝဒနာမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕ေဝဒနာမ်ားမွာမူ ဆရာဝန္ႏွင့္ အလ်င္အျမန္တိုင္ပင္ စစ္ေဆးမႈခံယူရသည္လည္းရွိတတ္ပါသည္။
အထူးသျဖင့္ အသက္ၾကီးသူမ်ား၊ အရက္ေသာက္သူမ်ား၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သူမ်ား၊ အသီးအရြက္ႏွင့္ အမွ်င္ဓာတ္ပါေသာအစားအစာမ်ားကို အစားနည္းသူမ်ား၊ အဝလြန္သူမ်ား စသူတို႔တြင္
• အစာမ်ိဳရခက္ခဲျခင္း၊
• ေသြးအန္ျခင္း၊
• ဝမ္းတြင္း ေသြးပါျခင္း၊
• ကတၱရာေစးကဲ့သို႔ ဝမ္းမည္းမည္းသြားျခင္း၊
• ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းႏွင့္ ဝမ္းေလ်ာျခင္း တစ္လွည့္စီျဖစ္ေနျခင္း၊
• ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့ခ်ျခင္း မရွိဘဲ က်သြားျခင္း တို႔ျဖစ္ပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္၍ လိုအပ္ေသာစစ္ေဆးမႈမ်ား ရွာေဖြကာ ကုသမႈ ခံယူသင့္ပါသည္။
လိုအပ္ပါက အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ အထူးကုသမားေတာ္ႏွင့္ျပသကာ အစာအိမ္မွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္း၊ အူမၾကီးမွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ျပီး သံသယျဖစ္ဖြယ္ေတြ႔ရွိပါက အသားစယူ၍စစ္ေဆးသင့္ပါသည္။

မည္သို႔ေသာသူမ်ားသည္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းအထူးကု သမားေတာ္ႏွင့္ အလ်င္အျမန္ျပသင့္ပါသနည္း။

ေအာက္ပါလကၡဏာမ်ားရွိပါက အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း အထူးကု သမားေတာ္ႏွင့္ ျပသကာ အစာအိမ္မွန္ေျပာင္းအျမန္ၾကည့္ရန္ လႊဲသင့္ပါသည္။
• အသက္ ၅၅ ေက်ာ္ လူၾကီးမ်ား အေၾကာင္းမရွိ လတ္တေလာမွစျဖစ္ေသာ အစာမေၾကဗိုက္နာျခင္း
• မည္သည့္အသက္အရြယ္မဆို အစာမေၾကဗိုက္နာျခင္းႏွင့္ ေအာက္ပါလကၡဏာ တစ္ခုခုတြဲရွိေနျခင္း
o နာတာရွည္ ေသြးထြက္ေနေသာ လကၡဏာရွိသူမ်ား
o အစာမ်ိဳရခက္ခဲျခင္း
o ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့ခ်ျခင္းမရွိဘဲ က်လာျခင္း
o ေတာက္ေလ်ာက္ အန္ေနျခင္း
o သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ေသာေသြးအားနည္းျခင္း
o ဗိုက္တြင္ အလံုးစမ္းမိျခင္း
o Barium ဓာတ္မွန္တြင္ သံသယျဖစ္ဖြယ္ေတြ႔ရျခင္း။
ေအာက္ပါလကၡဏာမ်ားရွိပါက အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း အထူးကု သမားေတာ္ႏွင့္ ျပသကာ အူမၾကီးမွန္ေျပာင္းအျမန္ၾကည့္ရန္ လႊဲသင့္ပါသည္။
• အစာေဟာင္းအိမ္တြင္ အလံုးစမ္းမိျခင္း
• ဝမ္းဗိုက္ညာဘက္ေအာက္တြင္ အလံုးစမ္းမိျခင္း
• အေၾကာင္းမရွိဘဲ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ေသာ ေသြးအားနည္းျခင္း
• အသက္ ၄၀ ေက်ာ္သူမ်ားတြင္ ၆ပတ္ေက်ာ္ ဝမ္းသြားသည့္ပံုစံေျပာင္းသြားျပီး ဝမ္းတြင္းေသြးပါလာျခင္း၊
• အသက္ ၆၀ ေက်ာ္သူမ်ားတြင္ ၆ပတ္ထက္ ပို၍ ဝမ္းတြင္းေသြးပါျခင္း၊ ၆ပတ္ထက္ပို၍ ဝမ္းသြားသည့္ပံုစံေျပာင္းသြားျပီး ဝမ္းေလ်ာ့ေလ်ာ့ႏွင့္ အၾကိမ္မ်ားမ်ားသြားျခင္း။

ေဆာင္ေရွာင္ျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ပါ အူလမ္းေၾကာင္းေဝဒနာ
အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ေဝဒနာေတြ အေၾကာင္း ေျပာျပီးျပီဆိုေတာ့ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေဝဒနာေတြ မျဖစ္ေအာင္ဘယ္လိုေနထိုင္စားေသာက္သင့္ပံုကို ဆက္လက္ေဆြးေႏြးၾကပါစို႔။
အခ်ိဳ႕ေသာ ေမြးရာပါ ေရာဂါမ်ား (ဥပမာ- အူနံရံတြင္ အာရံုေၾကာဆဲလ္မ်ား မပါျခင္း စသည္) တြင္ ခြဲစိတ္ကုသမွ ေပ်ာက္ကင္းနိုင္သည္လည္းရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕ေသာအစားအစာမ်ားႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ေသာေရာဂါမ်ားအတြက္မူ မိမိမတည့္ေသာ အစားအစာကို သိရွိကာ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းက အဓိက ျဖစ္ပါသည္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္မ်ားသည္ ေမြးရာပါ အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္း ေရာဂါရွိသူမ်ားတြင္သာမက သာမန္သူမ်ားပါ လိုက္နာပါက အက်ိဳးမ်ားေစေသာ ကာကြယ္ေရးနည္းလမ္းမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။
၁။ စိတ္ဖိစီးမႈ နည္းပါးေအာင္ ေနထိုင္ျခင္း
• ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ အစာအိမ္ႏွင့္အူေရာဂါ အေတာ္မ်ားမ်ားသည္ စိတ္ဖိစီးမႈႏွင့္ ဆက္စပ္လ်က္ရွိျပီး စိတ္ဖိစီးမႈေလ်ာ့က်ပါက သက္သာေစေၾကာင္းေတြ႔ရွိရေပသည္။ ဥပမာ။ ။ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားေၾကာင့္ ထြက္ေသာေဟာ္မုန္းမ်ားသည္ အစာအိမ္အက္ဆစ္အထြက္မ်ားေစျပီး အစာအိမ္အနာမ်ား၊ အစာအိမ္ရွိအက္ဆစ္မ်ား အစာမ်ိဳျပြန္အတြင္းသို႔ ဆန္တက္ျခင္း စသည္တို႔ကိုျဖစ္ေစပါသည္။
၂။ အက်င့္ဆိုးမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း
• အရက္ေသာက္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းတို႔အျပင္ ကဖိန္းဓာတ္ပါေသာ ေကာ္ဖီ၊ အားျဖည့္အခ်ိဳရည္မ်ားကလည္း အလြန္အကၽြံေသာက္သံုးပါက အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းကို ထိခိုက္ေစပါသည္။
• ထို႔အျပင္ ပီေကမ်ားတြင္ ပါေလ့ရွိေသာ ေဆာ္ဘီေတာေခၚ အခ်ိဳအစားထိုးေဆးသည္လည္း ၾကာရွည္စြာ စားသံုးပါက အူနံရံမ်ားေရာင္ရမ္းေစျပီး က်န္းမာေရးထိခို္က္ေစပါသည္။
၃။ တက္ၾကြစြာ ေနထိုင္ျခင္း
• လႈပ္လႈပ္ရွားရွား အားကစားမ်ားျပဳလုပ္ျခင္းကလည္း အူလႈပ္ရွားမႈကို ေကာင္းမြန္ေစျပီး အစာေခ်စနစ္ကို ေကာင္းမြန္ေစရံုမက ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကိုပါသက္သာေစပါသည္။
၄။ အစာစားေသာ လမ္းေၾကာင္းျဖစ္သည့္အတြက္ စားသံုးေသာ အစားအစာမ်ားသည္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူက်န္းမာေရးအတြက္ အဓိကက်ေသာ အရာျဖစ္ေပသည္။
• မိမိႏွင့္ မတည့္ေသာ အစားအစာမ်ားရွိပါက ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း
• အေရာင္ဆိုးေဆး၊ အနံ႔အရသာအတြက္သံုးေသာ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ား၊ ၾကာရွည္ခံေအာင္ျပဳလုပ္ထားေသာ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း၊
• အာဟာရလံုေလာက္မွ်တစြာ စားသံုးျခင္း
• တစ္ေန႔ ၃ၾကိမ္ ၅-၆ နာရီျခားကာ အစားအစာ စားသံုးျခင္း တုိ႔ကို ျပဳလုပ္ရံုမက
• အူသန္႔ရွင္းေရးဟု ဆိုနုိင္ေသာ detox အစားအစာမ်ား စားသံုးျခင္း
• Prebiotic, probiotics ဟုေခၚေသာ အူအက်ိဳးျပဳ အမွ်င္ဓာတ္မ်ားႏွင့္ ပိုးမႊားမ်ားကို လိုအပ္သူမ်ား ေသာက္သံုးေပးျခင္း တုိ႔ကိုျပဳလုပ္ေပးပါက က်န္းမာေသာ အစာေခ်စနစ္ကို ရရွိေစပါသည္။
၅။ တစ္ကိုယ္ရည္ သန္႔ရွင္းေရးကို ထိန္းသိမ္းျခင္း
• အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းအတြင္းသို႔ ပိုးဝင္ေရာက္နိုင္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားမွာ လက္မသန္႔ျခင္း၊ အစာမသန္႔ျခင္း၊ ေရမသန္႔ျခင္းတို႔ျဖစ္ျပီး သန္႔ရွင္းေရးကို အထူးဂရုျပဳေပးျခင္းျဖင့္ က်န္းမာေသာ ခႏၶာကိုယ္ကို ပိုင္ဆိုင္နုိင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။
၆။ မိမိက်န္းမာေရးကို ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးျခင္း
• မိမိခႏၶာကိုယ္မွ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုျပသပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသရန္ ဝန္မေလးသင့္ပါ။ က်န္းမာမွ ခ်မ္းသာေရးကို ေဆာင္ရြက္နိုင္မည္ျဖစ္၍ မည္သည့္ေဝဒနာခံစားရသည္ျဖစ္ေစ ေပါ့ဆမေနဘဲ စစ္ေဆးမႈခံယူသင့္ရန္ အေရးၾကီးပါသည္။

ရီခ်ိဳ(ေဆး ၁)