အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ေသာအသည္းအဆီဖံုးျခင္းႏွင့္အသည္းေရာင္ယမ္းျခင္း

အသည္းအဆီဖံုးျခင္းႏွင့္အသည္းေရာင္ျခင္းကို လူအေတာ္မ်ားမ်ားက အရက္ေသာက္မွျဖစ္တယ္လို႕ ထင္ေနၾကပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္ အရက္ေသာက္ျခင္းဟာ အသည္းအဆီဖံုးျခင္း၊အသည္းေရာင္ျခင္းသာမက အသည္းကင္ဆာအထိပါျဖစ္ႏိုင္တဲ့အထိ အသည္းကိုဒုကၡေပးႏိုင္တာမွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အရက္မေသာက္ပဲအသည္းေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့လူေတြအမ်ားႀကီးပါ။ အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္တဲ့ အသည္းအဆီဖံုးျခင္း၊အသည္းေရာင္ျခင္းေတြဟာလဲ အသည္းကင္ဆာနဲ႕တစ္နည္းဆက္စပ္မွဳရွိေနတာကို ဝမ္းနည္းဖြယ္ေတြ႕လာရပါတယ္။

ဒီဘက္ေခတ္ေတြမွာ အဆိုပါေရာဂါမ်ားပိုလို႕အျဖစ္မ်ား ေခတ္စားလာပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ေနထိုင္စားေသာက္မွဳပံုစံ၊အလုပ္အကိုင္နဲ႕ ေဆးလိပ္၊ဘီယာ၊အရက္ေတြကို အလြယ္တကူေသာက္သံုးလာၾကတဲ့ အေလ့အထေတြဟာ ၎ေရာဂါေတြကို ဦးေမာ့လာေစဖို႕တြန္းအားေပးေနပါတယ္။

အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ေသာ အသည္းအဆီဖုံးျခင္း (Non alcoholic fatty liver disease-NAFLD)

အရက္လံုးဝမေသာက္သူ(သို႕)တစ္ခါတစ္ရံမွအနည္းငယ္သာေသာက္တဲ့သူေတြမွာျဖစ္တဲ့ အသည္းအဆီဖံုးျခင္းပါ။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ အသည္းအဆီဖံုးတဲ့အဆင့္မွာပဲရွိေနၿပီး ျပင္းထန္တဲ့ေရာဂါေတြျဖစ္ေလ့မရွိပါဘူး။အသည္းဆဲလ္ေတြထဲမွာ အဆီေတြဖံုးလႊမ္းလာၿပီး ၎တို႕ထဲမွအနည္းစုကေတာ့(NASH-Non alcoholic steatohepatitis)လို႕ ေခၚတဲ့ အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ေသာအသည္းေရာင္ျခင္းကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ေသာ အသည္းေရာင္ယမ္းျခင္း (Non alcoholic steatohepatitis-NASH)

NASH မွာ အသည္းဆဲလ္ေတြဟာ အဆီဖံုးရာမွေရာင္ယမ္းလာၿပီး အသည္းမွာအမာရြတ္ေတြကိုျဖစ္ေပၚလာေစပါတယ္။၎မွဆက္၍ အခန္႕မသင့္လွ်င္ အသည္းေျခာက္ျခင္းကိုပါ ျဖစ္ေပၚေစတတ္ပါတယ္။အသည္းေျခာက္တဲ့အခါ အသည္းဟာ၎ရဲ႕တာဝန္ေတြကိုမထမ္းေဆာင္ႏိုင္ေတာ့တာေၾကာင့္ အသည္းေျခာက္တဲ့အဆင့္ေရာက္တဲ့အခါမွာ အသည္းအစားထိုးကုသမွဳခံယူမွပကတိအတိုင္းျပန္ျဖစ္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္အရာက အထက္ပါေရာဂါမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္သလဲ…

Metabolic syndrome လို႕ေခၚတဲ့ အဝလြန္ျခင္း၊ေသြးတြင္းအဆီဓါတ္မ်ားျခင္း၊ဆီးခ်ဳိႏွင့္ ေသြးတိုးေရာဂါတို႕ေပါင္းစပ္ေနတဲ့ေရာဂါစုမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။အသည္းအဆီဖံုးရန္အတြက္ ၎ေရာဂါမ်ားအားလံုးေပါင္းစုေနရန္မလိုပဲလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ထိုအထဲမွ အဝလြန္ျခင္းဟာ အသည္းအဆီဖံုးျခင္းကိုအျဖစ္ႏိုင္ဆံုးေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာျဖစ္ပါတယ္။အမ်ဳိးသမီးေတြမွာျဖစ္တဲ့ သားဥအိမ္အရည္အိတ္မ်ားတည္ျခင္း(Polycystic ovarian syndrome)ဟာလဲ အသည္းအဆီဖံုးျခင္းနဲ႕ ဆက္စပ္မွဳရွိပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ…

စိတ္မေကာင္းစြာနဲ႕ပဲ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဘာေရာဂါလကၡဏာမွမျပတတ္ၾကပါဘူး၊၊ အေၾကာင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္ အာထရာေဆာင္း႐ိုက္ျဖစ္မွေတြ႕ၾကသိၾကတာမ်ားပါတယ္။ဝမ္းဗိုက္ညာဘက္အေပၚပိုင္း(သို႕)ရင္ၫြန္႕မွေအာင့္ျခင္း၊ပ်ဳိ႕ျခင္း၊အန္ျခင္း၊ေမာပန္းႏြမ္းလ်ျခင္းတို႔ေလာက္သာလွ်င္ ျဖစ္ေပၚတတ္တာေၾကာင့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားအား ယတိျပတ္ေျပာ၍မလြယ္ကူပါ။

ေရာဂါရွိမွန္း ဘယ္လိုသိရမလဲ…

၁။အာထရာေဆာင္း(သို႕) CT ႐ိုက္ျခင္း၊ အသည္းအင္ဇိုင္းမ်ားစစ္ျခင္းျဖင့္ သိႏိုင္ပါတယ္။ အသည္းအင္ဇိုင္းဟာ အခ်ဳိ႕လူေတြမွာပံုမွန္ပမာဏေလာက္ပဲျဖစ္တတ္တာေၾကာင့္ အာထရာေဆာင္းဟာအလြယ္ကူဆံုးေရာဂါရွာေဖြနည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အျခားေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့အသည္းေရာင္အသားဝါဘီပိုး/စီပိုး၊ေဆးဝါးအခ်ဳိ႕၊ကိုယ္ခံအားစနစ္ေရာဂါေတြဟာလဲ အသည္းအဆီဖံုးျခင္းကိုျဖစ္ေစႏိုင္တာေၾကာင့္ အေကာင္းဆံုးနဲ႕အတိက်ဆံုးေသာနည္းလမ္းကေတာ့ အသည္းမွအသားစယူ၍စစ္ေဆးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ…

၁။အဝလြန္ျခင္းဟာအဓိကအေၾကာင္းအရာျဖစ္တာေၾကာင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းဟာအေရးအပါဆံုးျဖစ္ပါတယ္။က်န္းမာ၍အာဟာရျပည့္ဝေသာ စားေသာက္မႈပံုစံ၊သင့္တင့္မွ်တေသာ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း၊အရက္ေလွ်ာ့ေသာက္ျခင္းတို႕ဟာ မ်ားစြာအေထာက္အကူျပဳေစႏိုင္တဲ့ အရာေတြျဖစ္ပါတယ္။

၂။ဆီးခ်ဳိ၊ေသြးတိုးကို ဆရာဝန္ႏွင့္ပံုမွန္ျပသကာေဆးဝါးကုသမွဳခံယူျခင္း၊အဆီဓါတ္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းတို႕ကို မျဖစ္မေနျပဳလုပ္ေပးရပါမယ္။

၃။အင္တီေအာက္ဆီးဒန္႕မ်ား(ဥပမာ ဗီတာမင္အီး)ပါဝင္ေသာ ေဆးဝါးမ်ားဟာေရာင္ယမ္းမႈကိုျဖစ္ေစတဲ့ ဓါတ္သတၱိေတြကိုက်ေစရံုမက အသည္းက်န္းမာေရးကိုလဲ အားေပးေစႏိုင္ပါတယ္။

၄။ေလ့လာခ်က္အသစ္အခ်ဳိ႕အရ ေကာ္ဖီစစ္စစ္ကိုေသာက္သံုးျခင္းဟာလဲ အသည္းအဆီဖံုးျခင္းကို ေလွ်ာ့က်ေစႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုၾကပါတယ္။

အားလံုးပဲ က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစေၾကာင္း ဆုမြန္ေတာင္းလွ်က္။

dr.ye’lwin mm