‘‘ ဟိုဟာ ေလးက ပန္းပန္လ်က္ပါ ’’

‘‘ေဒါက္တာေရ သားေလး ဒီ မနက္ စ, ဖ်ားတယ္။ ဟိုဟာ ျဖစ္ေနၿပီ ထင္တယ္’’
‘‘သမီးေလး ဖ်ားၿပီး ႏွာေစး, ေခ်ာင္းဆိုးျဖစ္ေနတာ သုံးရက္ရွိၿပီ။ ဟိုဟာလား မသိဘူး ’’
‘‘ကေလးက အန္ၿပီး ၀မ္းေလၽွာလို႔ ’’ ဟို ဥစၥာလားလို႔ စိတ္ပူေနတယ္’’
စသည္ျဖင့္ စသည္ျဖင့္ ‘‘ဟိုဟာ’’ ‘‘ဟိုဥစၥာ’’ ‘‘ဟိုဒင္း’’ ႏွင့္ ‘‘ဟိုေလာကႀကီး’’ ျဖစ္ ေနသည္မွာ ၾကာပါၿပီ။ ႏွစ္ေလး
ဆယ္ေက်ာ္ ပါၿပီ ယခုလည္း ပန္းပန္ဆဲပါ။ သူ႔ကို နည္းမ်ိဳးစုံ ျဖင့္ တိုက္ထုတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ ေအာင္ျမင္သင့္သေလာက္
ေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ္လည္း။ ေနာက္ တစ္နည္းတစ္ဖုံျဖင့္ ျပန္လည္ထႂကြလာသည္သာ။ နည္းတစ္မ်ိဳးျဖင့္ တိုက္ထုတ္လိုက္၊
ေနာက္ နည္းတစ္ဖုံျဖင့္ ျပန္လာလိုက္ႏွင့္ အတိုက္အလာ သံသရာႀကီးကား ၀ဲၾသဃႀကီးပမာလည္ပတ္ လ်က္ ရွိေနပါသည္။
တိုက္ခိုက္သည့္ အပိုင္းက လိုအပ္ေနသေလာ? သည္္လိုလည္း မဟုတ္ ေပ။ ကမၻာ့စံခ်ိန္မီ စနစ္တစ္က်တိုက္ထုတ္ေနပါသည္။
တစ္ေက်ာ့ၿပီး တစ္ေက်ာ့ဝင္လာသည့္ အပိုင္းက, အားႀကီးေနသေလာ? အားႀကီးသည္ဟု မဆိုသာေသာ္လည္း၊ ပုံစံမ်ိဳးစုံ
နည္းအဖုံဖုံ ျဖင့္ မရိုးနိုင္ေအာင္ ေရာသမ ေမႊေနသည္မွာ ၾကာလွေပါ့၊ ၾကာလွေပါ့။
ထို ‘‘ဟိုဟာ’’ ၊ သည္ ‘‘ဟိုဒင္း’’ ျဖင့္ တစ္ဟိုဟိုကို လူတိုင္း ေၾကာက္ၾကသည္။ ထိတ္လန႔္ၾကသည္။ အသံပင္ မၾကားလိုၾကေပ။
အသက္အရြယ္ မေရြး၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ မေရြး၊ ေယာက္်ားမိန္းမ, မေရြး၊ လူမ်ိဳး ဘာသာမေရြး၊ တစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း ေၾကာက္ၾက သည္သာ။

ဘာေၾကာင့္ ပန္းပန္ေနဆဲလဲ ?
က်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းတို္င္း ‘‘ဟိုဟာ’’ အေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းသိၾကပါသည္။ မၾကာခဏလည္း ဉာဏ္သစ္ေလာင္း
သင္တန္းမ်ား၊ နို္င္ငံတစ္ကာ အစည္းအေဝးမ်ား၊ စသည္ ျဖင့္ က်န္းမာေရးဝန္းထမ္း အဆင့္ဆင့္ကို အားေမြး ေပးေနပါသည္။
ကေလးဘမိဘမ်ားလည္း ထို ‘‘ဟိုဒင္း’’ အေၾကာင္း သိသင့္သေလာက္ သိၾကပါသည္။ ကေလး မိဘဟု အထူးျပဳ၍ တိုက္ပြဲဆင္
စျမဲပင္။ ကေလးမ်ားကို ဒုကၡေပးသည္သာမက အသက္အႏၲရာယ္ကိုပင္ ျဖစ္ေစ ပါသည္။ ‘‘ဟိုဟာ’’ သည္ မာယာလက္နက္
လြန္ထက္ျမတ္ၿပီး အဖက္ဖက္မွ ပုံစံမ်ိဳးစုံျဖင့္ တိုက္ စစ္ဆင္ေနသည္မွ မရိုးနိုင္ေအာင္ပင္။ ကေလးမ်ားသည္ ‘‘ဟိုဟာ’’
၏ ပုံမွန္လကၡဏာျဖင့္ ျဖစ္ပြားလၽွင္ မိဘမ်ားသည္ ေစာစီးစြာ သိၾကသည္ပင္။ သို႔ဆိုလၽွင္ လိုအပ္ေသာ ကုသခ်က္မ်ား
အလ်င္အျမန္ျပဳလုပ္နိုင္ၿပီး ကေလးလည္း အႏၲရာယ္ကင္းမည္သာ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ျပႆနာမွာ ပုံစံ လကၡဏာ အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္
လိုက္၍ မမီေအာင္ ထူးျခားဆန္းျပားေန သျဖင့္ ဆရာဝန္မ်ား၊ မိဘမ်ားကို နည္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ လွည့္စားေနပါေတာ့သည္။
ေရွးဦးစြာ လူထုက်န္းမာေရးဆိုင္ရာ လွည့္ကြက္မ်ားကို ေဖာ္ျပပါမည္။ ယခင္က ‘‘ဟိုဟာ’’ သည္ မိုးရာသီ၏ ေရာဂါဟုသာ
လူသိမ်ားခဲ့ပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ၊ ထိုေရာဂါ ကို ျဖစ္ေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတို႔ကို သယ္ေဆာင္ေပးေသာ ျခင္က်ားတို႔သည္
မိုးရာသီတြင္ ေပါက္ ဖြားပြားမ်ားၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ကား ‘‘ဟိုဟာ’’ သည္ ရာသီ၏
ကိုယ္စားလွယ္ စစ္စစ္ မဟုတ္ေတာ့ပဲ၊ တစ္ႏွစ္ပတ္လုံး သတိထားစရာ ရန္သူေတာ္ႀကီး ျဖစ္လာ ပါေတာ့သည္။ သူသည္လည္း
ပိေတာက္ပန္းကဲ့သို တစ္ႏွစ္ တစ္လ၊ တစ္လတြင္ တစ္ ရက္၊ ပြင့္သည္ မဟုတ္ေတာ့ပဲ၊ တစ္ႏွစ္တြင္ သုံးေလးႀကိမ္မၽွ ပြင့္သကဲ့သို႔၊
သစၥာတရား လက္ကိုင္မထားေတာ့ေလသလားကြယ္။ ျခင္မ်ား တစ္ဆယ့္ႏွစ္လရာသီ ေပါက္ဖြား၍ ပင္လား? ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ား၏
ေပါက္ဖြားမွု ေျပာင္းလဲသြား၍ပင္လား? ဘာလား? ညာလား? ေနာက္ျပႆနာ ‘‘ဟိုဟာ’’ သည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း
ေလးဆယ္ေက်ာ္က ျမန္မာ နိုင္ငံသို႔ ခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္ခါစတြင္ ‘‘ၿမိဳ႕ႀကီးသားေရာဂါ’’ ဟု သာ ဆိုရပါမည္။ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား
တြင္သာ ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး၊ ေတာရြာမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့မရွိေပ။ ကိုက္သည့္ ျခင္က်ားကလည္း လူေရြး၍ ကိုက္သည္ဟုပင္
ဆိုရေလမည္လားမသိ။ အာဟာရျပည့္ဝ၍ ခ်စ္စဖြယ္ ကေလးမ်ား ကိုသာ ေရြး၍ ကိုက္သျဖင့္ ထိုကေလးမ်ား ‘‘ဟိုဟာ’’
အျဖစ္မ်ားၾကပါသည္။ ယခု ေနာက္ပိုင္း တြင္မူ ‘‘ဟိုဟာ’’ သည္ ေတာရြာအေရာက္ ခရီးေပါက္ေနၿပီး၊ ျခင္က်ားဦးေရနည္း
ပါးလွသည္ ဟု ဆိုထားေသာ ေတာင္ေပၚေဒသအထိ နယ္ခ်ဲ႕ေနပါေတာ့သည္။ အာဟာရျပည့္ေသာ ကေလးကိုသာ
မကိုက္ေတာ့ပဲ၊ လူတန္းစားကြဲျပားမွု မရွိ၊ ပိန္ပိန္ ၀၀၊ ခ်မ္းသာဆင္းရဲ မခြဲေတာ့ပဲ အားလုံးကို မၽွမၽွတတ ကိုက္ပါေတာ့သည္။
သို႔ျဖစ္၍ ေရာဂါျဖစ္သည့္ ေဘာင္သည္ လြန္စြာက်ယ္ဝန္းလာေသာေၾကာင့္ပင္ အေသအေပ်ာက္မ်ားေလသည္လား မဆိုနိုင္ေပ။
အထက္ပါ အခ်က္အလက္မ်ားသည္ လူထု က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ လွည့္ကြက္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။

ေရာဂါလကဏၡာ လွည့္ကြက္မ်ား

ေရာဂါ၏ ပုံမွနခလကၡဏာအရ ကိုယ္ပူကိုပူရပါမည္။ ကိုယ္မပူလၽွင္ ‘‘ဟိုဟာ’’ မဟုတ္ ဟုပင္ ဆိုရမေလာက္
ကိုယ္ပူျခင္းသည္ အေရးႀကီးပါသည္။ ေရာဂါျဖစ္သူ ရာႏွုန္းျပည့္တြင္ ကိုယ္ပူသည္ သာမက၊ ကိုယ္ပူႀကီးၾကပါသည္။
ခပ္ေႏြးေႏြးပူျခင္းမဟုတ္ပါ။ ကိုယ္ပူလၽွင္လည္း ေအာက္ထက္သုံးရက္မွ ငါးရက္ပူၾကပါသည္။ တစ္ခဏျဖင့္ က်သြားေသာ
အဖ်ားမဟုတ္ပါေပ။ ကိုယ္ပူက်ေဆး တိုက္လၽွင္လည္း ေဆး၏ အာနိသင္ကုန္လၽွင္ အဖ်ားျပန္တက္စျမဲပင္။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ား
ေသြးေၾကာမ်ားတြင္ ပ်ံ႕ႏွံ့ေနခ်ိန္တြင္ ကေလးသည္ ခ်မ္းတုန္၍ ဖ်ားတတ္ပါ သည္။ ထိုအခါ ငွက္ဖ်ားသင္၍ ငွက္ဖ်ားအတြက္သာ
ဦးစားေပး၍ ကုသပါေတာ့သည္။ လြဲျပန္ပါ ေခ်ၿပီ။
ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္မူ မႏၡာကိုယ္အတြင္းသို႔ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဝင္ႏွုန္းမ်ား၍လား၊ ကေလး မ်ား၏ ခုံခံမွုအားတို႔ နည္းလာ၍လား
၊ ကေလးမ်ား၏ ခုံခံမွုအားတို႔နည္းလာ၍လားမသိ၊ ေန႔ေရာညပါ ခ်မ္းတုန္၍ ဖ်ားၾကပါသည္။ ယခင္က, လို ရံခါ ခ်မ္းတုန္ျခင္းမွာသာ
မရပ္တံ့ ေတာ့ေပ။ ထိုအခါ ငွက္ဖ်ားျဖစ္သည္ဟူေသာ ခံယူခ်က္တို႔က ပို၍ ျမဲလာျပန္ပါသည္။ ကုသမွု လြဲရျပန္ပါၿပီ။ ငွက္ဖ်ားႏွင့္
ဒြန္တြဲ၍ ‘‘ဟိုဟာ’’ ျဖစ္လၽွင္မူ ကေလး ကံေကာင္းနိုင္ပါသည္။ အေရးႀကီေသာ အဂၤါမ်ား၊ ဥပမာ အသည္း၊ ႏွလုံး စသည္တို႔မွ
ေသြးယိုျခင္းတို႔မွာ ျဖစ္ခဲလွ ပါသည္။ ျဖစ္လၽွင္လည္း ဖ်ားၿပီး ေနာက္ပိုင္းရက္ေတာ္ေတာ္ၾကာမွ ျဖစ္ေလ့ရွိၾကပါသည္။
ယခုအခါတြင္မူ ေရာဂါ အစ, ပိုင္းတြင္ ေနရာတစ္ကာမွ ေသြးယိုေသာ လကၡ အစ, ပိုင္းတြင္ ေနရာတစ္ကာမွ ေသြးယိုေသာ
လကၡဏာမ်ား ျပတတ္ပါသည္။ ထိုအခါ ေသြးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါမ်ားလားဟူေသာ သံသယမ်ားဝင္လာတတ္ပါသည္။
အေရျပားတြင္ လည္း အေရျပားေအာက္တြင္ အနီစက္ထြက္႐ုံသာမက၊ အေရျပားေပၚတြင္လည္း အင္ပ်ဥ္ အသြင္ အနီဖုမ်ားလည္း
ေပၚလာတတ္သျဖင့္ ၀က္သက္ေရာဂါႏွင့္ မွားတတ္ျပန္ပါသည္။ မာယာ သခင္မ, ေလး ‘‘ဟိုဟာ’’ ပါကလား။

တုပ္ေကြးအသြင္ လာေခ်ၿပီ
‘‘ဟိုဟာ’’ စစ္စစ္ ဖ်ားၿပီး ေသြးယိုျခင္းသာ လကၡ အမွန္ဟု ပညာရွင္တို႔ ဆိုခဲ့ၾကပါ သည္။ ဖ်ားလည္းဖ်ား၊ ႏွာယိုေခ်ာင္းဆိုး
လည္း ျဖစ္ဆိုလၽွင္ အသက္ရွုလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္သည္ ဟုသာ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ ႏွာယိုေခ်ာင္းဆိုးရွိလာလၽွင္ ‘‘ဟိုဟာ’’
မဟုတ္ဘူးဟုပင္ အာမခံခဲ့ၾကပါသည္။ ယခုမူ ‘‘ဟိုဟာ’’ သည္ တုပ္ေကြး ေရာဂါ(Influenga) ဆန္ဆန္ ဖ်ားလည္းဖ်ား၊
ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲ၍ ႏွာနည္းနည္းယို၊ ေခ်ာင္းေလးလည္း ဆိုးလို႔ပါလား။ သို႔ဆိုလၽွင္ ‘‘ဟိုဟာ’’ မဟုတ္ဘူး ဟု ဆရာဝန္က
ရဲရဲႀကီး တာဝန္ခံရဲပါေတာ့မလား။
ဗိုက္နာလၽွင္ မေပါ့ပါႏွင့္
ကိုယ္ပူၿပီး ႏွစ္ရက္ သုံးရက္ ေျမာက္ေန႔တြင္ ကေလးက ဗိုက္နာသည္ဟု ဆိုလၽွင္ ေပါ့ေပါ့ဆဆ ခံယူ၍ မရေပ။ ေလနာတာပါ၊
သန္ထတာပါ ဟု အထင္ရွိၿပီး ေဆးၿမီတိုျဖင့္ ကုလၽွင္ မရဏမင္း ကို လက္ယပ္ေခၚလိုက္သည္ႏွင့္ အတူတူပင္။ ေရာဂါ၏
ျဖစ္စဥ္အရ ဖ်ားၿပီး ႏွစ္ရက္သုံးရက္ ဆိုလၽွင္လည္း အသည္းႀကီးလာတတ္ပါသည္။ အသည္းႀကီးလာျခင္းသည္ ေသြးလန႔္ျခင္း
(Shock) ျဖစ္လာနိုင္သည္ ဟု ဆိုလိုပါသည္။ သို႔ျဖစ္၍ ကိုယ္ပူၿပီး ဗိုက္နာလၽွင္ ဆရာဝန္ထံ အျမန္ျပသင့္ပါသည္။ ကိုယ္ပူျခင္းကို
ဦးစားမေပးပဲ၊ ဗိုက္နာျခင္းကိုသာ ဦးစားေပး၍ ေျပာလၽွင္လည္း ဆရာဝန္သည္ အူအတတ္ေပါက္ျခင္း၊ အူပိတ္ျခင္းအစရွိသည့္
ခြဲစိတ္ရမည့္ ေရာဂါမ်ား အေၾကာင္းသာ အာ႐ုံေရာက္သြားတတ္ပါသည္။ ကိုယ္ပူျခင္းႏွင့္ ဗိုက္နာျခင္းကို တြဲ၍ ေျပာရပါမည္။
ဆရာဝန္ကလည္း ကိုယ္ပူၿပီးဗိုက္နာတာလား၊ ကိုယ္မပူပဲ နာတာလား၊ ဗိုက္စ္မည္သည့္ အပို္င္းမွ နာသည္လဲ စသည္ျဖင့္
ေသခ်ာစြာ ေမးျမန္းစမ္းသပ္ရပါမည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အသည္းတည္ရွိေသာ ေနရာျဖစ္သည့္ ၀မ္းဗိုက္အထက္ပိုင္း ညာဖက္က
နာတတ္ေအာင့္တတ္ပါသည္။ ရံခါ ၀မ္းဗိုက္အထက္ပို္ငး ဘယ္ဖက္ႏွင့္ အလယ္္ ဖက္တို႔ ေအာင့္တတ္ပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ
အစာအိမ္မွ ေသြးယို၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အသည္း၏ ဘယ္ဖက္အျခမ္းႀကီးလာလၽွင္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဤသို႔
‘‘ရင္ေခါင္း ေအာင့္သည္’’ ဟူေသာ ေဝဒနာ သည္ ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ အျဖစ္မ်ားလာပါသည္။ အစာ အိမ္ေရာင္သည္၊
အစာ အစာအိမ္ အနာေပါက္သည္ ဟု ရံခါ အထင္မွားတတ္ၾကပါသည္။

အန္တယ္ အန္တတ္တယ္

ယခုေနာက္ပိုင္းတြင္ မာယာလမ္းေၾကာင္း အသြင္ေျပာင္းျပန္ပါၿပီ။ ကေလးသည္ ဖ်ားၿပီး ေသြး မယိုေသးပဲ အန္တတ္ၾကပါ
သည္။ ဖ်ားၿပီး အန္ေသာေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ အေျမႇးပါးေရာင္ျခင္း စသည္တို႔မ်ားလားဟု အေတြးမွားၾက
ရျပန္ပါသည္။ ေကာ္ဖီႏွစ္ေရာင္ အန္ လၽွင္အစာလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုသည့္ လကၡဏာျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာနိုင္ပါသည္။ သို႔ ဆိုလၽွင္
ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္သည္မွာ ေသခ်ာသေလာက္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ အစာ အရည္မ်ားသာ တရစပ္ အန္လၽွင္မူကား
၀မ္းပ်က္ဝမ္းေလၽွာေလလား? ဦးေႏွာက္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါလား? ဟူ၍၊ လားေပါင္းမ်ားစြာ စဥ္းစားၾကရျပန္ပါသည္။ကေလးသည္
စဖ်ားသည့္ ပထမေန႔တြင္ ကိုယ္ပူႀကီးလၽွင္ တတ္တတ္ပါသည္။ အထူး သျဖင့္ အသက္ (၆) လ ႏွင့္ (၆) ႏွစ္ အၾကား ကေလးမ်ားတြင္
အျဖစ္မ်ားတတ္ၾကပါသည္။ ဖ်ားၿပီး ႏွစ္ရက္ သုံးရက္ၾကာတြင္လည္း ဦးေႏွာက္ေရာင္တတ္သျဖင့္ တတ္ၾကပါသည္။ ထိုသို႔ေသာ
သေဘာတို႔ကို မသိလၽွင္‘‘ဟိုဟာ’’ ေရာဂါ၏ လွည့္စားျခင္းကို ခံရမည္ကား ဧကန္မုခ်ပင္။

ပန္းပန္လ်က္ပဲ
အထက္ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ အတိုင္း ပုံစံမ်ိဳးစုံ၊ မူဟန္သြယ္သြယ္ ထိုးႏွက္ေနသည့္ ‘‘ဟိုဟာ’’ တည္း ဟူေသာ
‘‘ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ’’ သည္ ‘‘ေဗဒါပ်ံ အန္ကိုခဲ ပန္းပန္လ်က္ပဲ’’ ဟု ဆို ရမေလာက္ျဖစ္ေနပါသည္။ ျဖစ္ျမဲ ေရာဂါ
လကၡမ်ားတည္းဟူေသာ ဘဲအုပ္ တစ္ရာႏွစ္ရာကို အန္တုလ်က္သာလြန္ ဆန္းျပားေသာ လကၡမ်ားေၾကာင့္ ကေလးသူငယ္မ်ား
ကို ေျခာက္လွန႔္ ၿပီး ပန္းပန္ေနပါသျဖင့္ ဆရာဝန္မ်ားေရာ၊ မိဘမ်ားပါ သတိထားနိုင္ရန္ တင္ျပလိုက္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
ေစတနာအနႏၲျဖင့္

ေဒါက္တာ ယုဇနေစာျမင့္ (ကေလးအထူးကုဆရာဝန္ႀကီး)