အသည္းကင္ဆာ ေၾကာက္စရာ

ကင္ဆာဆိုတာဟာ သိပ္ကိုေၾကာက္စရာေကာင္းၿပီး ဒီဘက္ေခတ္ေတြမွာ ပိုၿပီးအျဖစ္မ်ားလာေနတယ္ဆိုတာ အားလံုးသိၿပီးသားျဖစ္မွာပါ။ ဒီထဲကမွ ျဖစ္ပြားမႈႏွဳန္းျမင့္တက္လာေနတဲ့ အသည္းကင္ဆာအေၾကာင္းကို ေျပာျပေပးခ်င္ပါတယ္။ အသည္းကင္ဆာဆိုတာ ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိလဲ?

အသည္းကင္ဆာဆိုတာမေျပာခင္မွာ အသည္းမွာကင္ဆာျဖစ္ဖို႔(၂)မ်ိဳးရွိတယ္ဆိုတာ အရင္ေျပာခ်င္ပါတယ္၊၊ အသည္းရဲ႕ဆဲလ္ေတြကိုယ္၌က စတဲ့ကင္ဆာနဲ႕ အျခားကင္ဆာမ်ားမွကင္ဆာဆဲလ္မ်ားျပန္႕ႏွံ႕ၿပီးအသည္းဆီကိုေရာက္လာလို႔ျဖစ္တဲ့ကင္ဆာဆိုၿပီး ရွိပါတယ္။ ဒီမွာေတာ့ အသည္းကေနျဖစ္တဲ့ကင္ဆာ(HCC-hepatocellular carcinoma)အေၾကာင္းကိုပဲ ေျပာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္အရာေတြက အသည္းကင္ဆာ(HCC)ကို ျဖစ္ေစသလဲ?

အသည္းကင္ဆာဟာ နာတာရွည္အသည္းေရာဂါတစ္ခုခုရွိေနသူေတြ(သို႕)အသည္းေျခာက္ၿပီးသားလူေတြမွာပဲအေတြ႕မ်ားပါတယ္။ဘယ္လိုေရာဂါအခံရွိတဲ့လူေတြလဲဆိုရင္-

၁)အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီပိုး/စီပိုး ရွိသူေတြ။

၂)အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္သူေတြ။

၃)အသည္းအဆီဖံုး/ေရာင္ ေရာဂါရွိသူေတြ(Non alcoholic fatty liver disease/Non alcoholic steatohepatitis)

၄)အဝလြန္တဲ့လူေတြနဲ႕ ဆီးခ်ဳိသမားေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္ေနရာေတြမွာအျဖစ္မ်ားလဲ?

ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံေတြနဲ႕စာရင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာပိုၿပီးအျဖစ္မ်ားလာပါတယ္။ဒါ့အျပင္ အာရွနဲ႕အာဖရိကမွာ အသည္းကင္ဆာျဖစ္ပြားမႈႏွဳန္းဟာတရိပ္ရိပ္တက္လာေနပါတယ္။ကၽြန္ေတာ္တို႕ ႏိုင္ငံအတြက္လဲ စိုးရိမ္စရာပါ၊၊ အဓိကကေတာ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့ အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီပိုး/စီပိုးရယ္၊ အရက္ေသာက္သံုးမွဳျမင့္မားတာရယ္၊က်န္းမာေရးနဲ႕မညီၫြတ္တဲ့စားေသာက္ေနထိုင္မွဳပံုစံရယ္ အဝလြန္တာေတြေၾကာင့္ရယ္ျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ?

အဓိကအသည္းေျခာက္ၿပီးမွျဖစ္တာေၾကာင့္ အသည္းေျခာက္ျခင္းမွာျဖစ္တဲ့လကၡဏာေတြအျပင္ ညာဘက္ဗိုက္အေပၚဘက္ျခမ္းေအာင့္ျခင္း၊အေၾကာင္းရင္းတစ္စံုတစ္ရာမရွိပဲ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့က်ျခင္း၊အသား/မ်က္လံုးဝါျခင္း၊ေရဖ်ဥ္းစြဲျခင္း၊အလြယ္တကူေသြးေျခဥ/ေသြးထြက္ျခင္းတို႕ကိုလဲေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။
အသည္းကင္ဆာျဖစ္မျဖစ္ကို ဘယ္လိုသိရမလဲ?

အသည္းအထူးကုႏွင့္ျပသၿပီး စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈခံယူျခင္း၊ေသြးစစ္ျခင္း(Alpha-fetoprotein) ၊Ultrasound ၊ MRI ၊ CT scan ႐ိုက္ျခင္းတို႕ျဖင့္ သိရွိႏိုင္ပါတယ္။

အသည္းကင္ဆာကို ဘယ္လိုကုသမလဲ?

ကုသမႈနည္းလမ္းေတြအမ်ားႀကီးရွိေပမယ့္ အဓိကက အသည္းအစားထိုးကုသမႈဟာ အေကာင္းဆံုးနည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။ ကုသဖို႕အရမ္းခက္ခဲတာေၾကာင့္ မျဖစ္ေအာင္ႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းဟာ အသည္းကင္ဆာမွာအရမ္းကိုအေရးပါတဲ့ကဏၰျဖစ္ပါတယ္။

အသည္းကင္ဆာမျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ?

၁)အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီပိုး/စီပိုး ကူးစက္မခံရေအာင္ ေနထိုင္ျခင္း၊ အသည္းေရာင္အသားဝါဘီပိုးကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္း။

၂)အရက္ျဖတ္ျခင္း။

၃)အာဟာရျပည့္ဝ၍ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီၫြတ္ေသာ အစားအစာမ်ားကိုသာစားသံုးျခင္း။

၄)အသည္းကိုအဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အရာမ်ားကိုေရွာင္ျခင္း။

၅)အဝမလြန္ေအာင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း တို႕ျဖင့္ အသည္းကိုကာကြယ္ႏိုင္ပါေၾကာင္းေျပာၾကားရင္းနဲ႕ပဲ အဆံုးသတ္လိုက္ပါတယ္။

အားလံုးပဲ က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ။

drye’lwin mm