အဖ်ားအနာကင္းခ်င္လား
အဖ်ားအနာကင္းဖုိ႕ဆုိတာ သင့္ခႏၶာကုိယ္ႀကီးရဲ႕ ခုခံႏုိင္စြမ္းအား စနစ္ျမင့္မားေနမွ(သုိ႕) ကူးစက္ေရာဂါပုိးေတြရဲ႕ အႏၱရာယ္နဲ႕ အျခားေသာေရာဂါမ်ားမွ တုိက္႐ုိက္ထုတ္ကာကြယ္ႏုိင္ မွသာ ေတာ္႐ုံတန္႐ုံျဖင့္သင့္အား နာမက်န္းမျဖစ္ေစႏုိင္ပါ။ သင့္ခႏၶာကုိယ္အတြင္းမွာ သင့္အား အၿမဲကာကြယ္မႈေပးေနေသာ ခုခံအားစနစ္ႀကံ႕ႏုိင္သန္စြမ္းျမင့္မားေနေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ကဲ … ဘာေတြလဲဆုိတာ ေလ့လာၾကည့္ပါ။

နည္း(၁)
စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားတယ္။ Stres စထရက္စ္ ျဖစ္တယ္ ေျပာေလ့ရွိေပမဲ့ တခ်ဳိ႕ေသာ Stress ေတြဟာ သင့္အတြက္ေကာင္းတဲ့ Stress ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီဖိစီးမႈက သင့္ခႏၶာကုိယ္အား စိန္ေခၚမႈတစ္ရပ္ျဖစ္လာၿပီး ထုိစိန္ေခၚမႈကုိ ျပန္လည္တုိက္ထုတ္ရန္ သင့္ခႏၶာကုိယ္အား အသင့္ျပင္ေပးတတ္ပါေသးတယ္။ ကိစၥတစ္ရပ္(သို႕) ျပႆနာတစ္ခုဟာ သင့္အား ဖိစီးမႈ ျဖစ္ေစတဲ့အခါ ေသေသခ်ာခ်ာ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ စဥ္းစားေတြးေခၚေ၀ဖန္ခ်င့္ခ်ိန္ၿပီး ဆုံးျဖတ္ပါ။ သတင္းဆုိးပင္ ျဖစ္ေစ၊ သင့္ကိုယ္ပိုင္ဏဥာဏ္ျဖင့္ စိတ္ေအးေအးထား ေျပာင္းပစ္ႏုိင္ ပါတယ္။ အၾကာႀကီးၿမဳံမထားပါႏွင့္ ထုိအခါ သင့္ခုခံအားစနစ္အား အားနည္းသြားေစႏုိင္လုိ႕ပါ။

နည္း(၂)
ဒီနည္းကေတာ့ တစ္သက္လုံး ပုံေသကားခ်ပ္သုံးႏုိင္တဲ့နည္းလမ္းေကာင္းေလးပါ။ ဗုဒၶဘာသာ ၀င္တုိင္း နားလည္ပါတယ္။ ကုသိုလ္စိတ္ေလး အၿမဲထား ဆင္ျခင္ထာျခင္းပါပဲ။ ႏုိ္င္ငံတကာမွာ ေတာ့ positive mind အေကာင္းျမင္စိတ္လုိ႕လည္း ေျပာေလ့ရွိတယ္။ မုဒိတာပြား အေကာင္းျမင္ စိတ္ထားဟာ ကိုယ္ခႏၶာကုိယ္ေရာ ကုိုယ့္စိတ္ကုိေရာ ေနထုိင္ေကာင္း ေအးခ်မ္း ေစပါတယ္။ Midndfulness ဆုိၿပီး ခုတေလာအသံုးမ်ားလာပါၿပီ။ ကုိယ့္စိတ္ေလးကုိ သတိထား ဆင္ျခင္လုိက္ျခင္းျဖင့္ မေကာင္းတာကုိေတာင္ ေဒါသမထြက္ေျပာေလ်ာ့ေအာင္ ေနလုိက္လုိ႕ ေပါ့ပါးလာေစပါတယ္။ မည္မွ်အလုပ္မ်ားမ်ား စိတ္မ႐ႈပ္ေတာ့ဘူးေပါ။

နည္း(၃)
ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရား ညီေတာ္အာနႏၵာအား မိတ္ေကာင္းေဆြေကာင္းရွိျခင္းက ေဆြမ်ဳိးခ်င္း ထက္ေတာင္ ပုိအားကုိးရတတ္တယ္လုိ႕ ျမြတ္ၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ လူ႕ဘ၀မွာ သင္လည္း တုိးတုိးေဖာ္ရင္ဖြင့္ေျပာျပရင္ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ နားေထာင္ေပးၿပီး လုိအပ္ရင္ အႀကံဥာဏ္ ေကာင္းေပးသလုိ ကူညီလုပ္ကုိင္ အားေပးသင့္အား တတ္တဲ့မိတ္ေဆြစစ္တစ္ေယာက္ေတာ့ ရွာထားလုိက္ပါတဲ့။

အဲ့လုိမွ မရႏုိင္ေသးရင္ သင္ေျပာသမွ်လုိက္နာေပးမဲ့ ေခြးေလး သုိ႕မဟုတ္ ေၾကာင္ေလး တစ္ေကာင္ေတာ့ ေမြးလုိက္ေပါ့။ အိမ္ေမြးတိရိစာၦန္ေလးေတြကေတာ့ အေကာင္းဆုံးမဟုတ္ ေပမဲ့ သင္လမ္းေလွ်ာက္ထြက္တဲ့အခါ သို႕မဟုတ္ သင္ေဒါသထြက္(သုိ႕) စိတ္ဖိစီးေနတဲ့အခါ သူတုိ႕က သင့္အား ကုိယ္လက္လႈပ္ရွားမႈရေအာင္ ကူညီေပးႏိုင္သလုိ စိတ္ေျပာေလ်ာ့ေအာင္ လည္း လုပ္ေပးႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။

ဒါေပမဲ့ အေမြးေတြကုိ ဓါတ္မတည့္ေရာဂါ ရွိရင္ေတာ့ သတိထားပါေလ။

နည္း(၄)
မိတ္ေဆြအေပါင္းအသင္မ်ားဟာ အေရးႀကီးေၾကာင္း လူတုိင္းသိၾကပါတယ္။ လူမႈေရး ေကာင္းတဲ့ သူမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံရာမွာ ေျပလည္တဲ့သူေတြမွာ က်န္းမာေရး ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အက်ဳိးေက်းဇူးကို အပုိဆုအျဖစ္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိတၱဗလ ေကာင္းတဲ့သူေတါဟာ ဇီဇာေၾကာင့္ေပါင္းသသင္းရခက္တဲ့ လူေတြေတာင္ပုိ အသက္ရွည္ၾကတာေတြ႕ရေလ့ရွိပါတယ္။ သင့္ရဲ႕ နယ္ပယ္ကုိ ပုိခ်ဲ႕ထြင္ ခ်င္ရင္ေတာ့ လူမႈေရးေတြအတြက္ လုပ္ပါတဲ့။ လူမ်ားကို ကူညီပါ။ အားေပးပါ၊ ဥပမာ ေစတနာ၀န္ထမ္းပါ၀င္ကူညီလုပ္ကုိင္ေပးတာတုိ႕ အသင္း၀င္ တစ္ဦးအျဖစ္အသင္းရဲ႕ အလုပ္ေတြမွာပါ၀င္လုပ္ကိုင္ေပးတာတုိ႕ လုပ္ပါက သင့္မွာ ခင္မင္ ရင္းႏွီးလာမဲ့ မိတ္ေဆြတုိးပြားလာမွာပါပဲ။ ထုိမိတ္ေဆြေတြကပဲ သင့္အား ေစာင့္ေရွာက္ ကူညီလာပါလိမ့္မယ္။

နည္း(၅)
အိမ္ေထာင္ရွိသူေတြအဖုိ႕ မိမိတို႕ရဲ႕အိမ္ေထာင္ဖက္ႏွင့္ မၾကာခဏ ခ်စ္ၾကည္ျခင္းကလည္း သင္တုိ႕အား ပုိ၍ အားေကာင္းေမာင္းသန္ျဖစ္ေစၿပီး စိတ္ေရာကုိယ္ပါ က်န္းမာႀက့ံခုိင္ႏုိင္ေစ ပါသတဲ့။ ဟုတ္မဟုတ္ အိမ္ေထာင္ရွိသူတုိင္း သိၾကပါလိမ့္မယ္။ သင္ဘယ္ေလာက္အလုပ္႐ႈတ္ ႐ႈတ္ သင့္ဇနီးကုိခ်စ္ခင္ယုယဖို႕ေတာ့လုိပါသတဲ့။ မၾကာခဏ ခ်စ္လုိက္ၾကျခင္းက ေဆာင္းရာသီလုိ ေအးျမျမအခါသမယမွာ အေအးမိျခင္းကုိ တုိက္ခုိက္ေပးႏုိင္တာကေတာ့ အမွန္ျဖစ္ပါတယ္။

နည္း(၆)နည္း
ရီေမာျခင္းသည္ အသက္ရွည္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ခ်စ္သူခင္သူေတြနဲ႕ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ လက္တြဲေဖာ္နဲ႕ ႏွစ္ေယာက္ထဲျဖစ္ျဖစ္ ရီေမာစရာေလးေတြေျပာေနရရင္ စိတ္ခ်မ္းသာၾကတာ ပါပဲ။ ဟာသျပဇာတ္ ႐ုပ္ရွင္ ဗီဒီယိုစတာေတြၾကည့္ၿပီး မ်က္ရည္ထြက္ေအာင္ရီေမာရျခင္းဟာ သင့္ခုခံအားစနစ္ကုိ ပုိေကာင္းေစပါတယ္။ ေရရွည္မွာေတာ့ ဟုတ္မဟုတ္ ေသခ်ာမသိေသးပါ ဘူးတဲ့။

နည္း(၇)
သက္တန္႕ကဲ့သုိ႕ အေရာင္စုံ အသီးအႏွံ၀လံ အရြက္ အမ်ဳိးမ်ဳိးစားၾကည့္ပါတဲ့။ တစ္မ်ဳိးမွာ မပါတဲ့ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ႏွင့္ ေတြ အျခားတစ္မ်ဳိးမွာပါလိမ့္မယ္။ စုံေနေအာင္စားေတာ့ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ႏွင့္ အစုံသင္ရရွိမွာ ျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒီ အင္ေအာက္စီးဒင့္ေတြက ကင္ဆာ ျဖစ္ေစတဲ့ Free radials ဖရီးရပ္ဒီကယ္ေခၚ မေကာင္းတဲ့ဓာတ္တုိ႕ ပစၥည္းေတြရဲ႕ ရန္မွ ကာကြယ္ေပးတာပါ။

နည္း(၈)
တလႈပ္လႈပ္ေနျခင္း ကုိယ္ကာယေလ့က်င့္ခန္း ေန႕စဥ္မွန္မွန္လုပ္ျခင္းကလည္း သင့္ရဲ႕ စိတ္ဖိစီးမႈေတြကုိ ေလွ်ာ့ခ်သက္သာေစႏုိင္ပါတယ္။ အသက္ရလာတာနဲ႕အမွ် သင့္ခႏၶာကိုယ္ တြင္း အ႐ုိးပါးေရာဂါျဖစ္လာမွာမုိ႕ ငယ္စဥ္ကတည္းက ေလ့က်င့္ခန္း မွန္မွန္လုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ သင့္ခႏၶာကုိယ္ရဲ႕ ၾကြက္သားမ်ားက်စ္လစ္သမန္မာေစၿပီး အ႐ုိးမ်ားလည္း ႀက့ံခုိင္သန္စြမ္း ေအာင္ ေထာက္ပံ့ေပးရာက်ပါတယ္။

နည္း(၉)
လူ႕ဘ၀မွာ အိပ္ေရး၀ဖုိ႕ အေရးႀကီးတယ္။ အရြယ္သုံးပါးမေရြး အိပ္ေရး၀ရင္ ခႏၶာကုိယ္ ထဲက ခုခံအားစနစ္လည္း ၾက့ံခုိင္မွာ မဟုတ္ေတာ့ ေနထိုင္မေကာင္း မၾကာခဏျဖစ္ပြားၿပီး ေရရွည္မွာ ေရာဂါဘယေတြ ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။ တစ္ေန႕လွ်င္ ၇နာရီမွ ၉ နာရီ အထိ အိပ္ရန္ လိုပါတယ္။ အိပ္ရာ၀င္ခ်ိန္ေနာက္မက်ပဲ အခ်ိန္မွန္မွန္ အိပ္ပါ။ အိပ္မေပ်ာ္ေစတဲ့ လက္ဖက္ရည္ ေကာ္ဖီ ကိုကာကုိလာပါတဲ့ အရည္ေတြ စားစရာေတြ အိပ္ခါနီးေရွာင္ပါ။

နည္း(၁၀)
ထုံးစံအတုိင္း အရက္၀ုိင္းဖြဲကတာ ဆုိရွယ္ပါကြယ္။ လူအခ်င္းခ်င္း မိတ္ဖြဲ႕ၾကတာဆုိေပမဲ့ ေရရွည္မွာ လူက မ်ဳိခ်တဲ့ အရက္ဟာ၊ လူကုိျပန္မ်ဳိလုိက္တဲ့အခါ အိပ္မရ၊ ေနလုိ႕ထုိင္လုိ႕ မေကာင္း၊ ခ်ဳခ်ာလာတတ္ပါတယ္။ အသည္းေရာင္ရမ္းလာျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ျပႆာနာေတြ ျဖစ္ လာျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ၿပီး ဗီတာမင္နဲ႕အာဟာရဓာတ္ခ်ဳိ႕ယြင္းကာ ခုခံအားစနစ္ဆုိး ဆုိး၀ါး၀ါး ဒုကၡေပးတတ္လုိ႕ အရက္ကုိလည္း တတ္ႏိုင္ရင္ မေသာက္ပါႏွင့္။

နည္း(၁၁)
အရက္ႏွင့္ တြဲေျပာေလ့ရွိတာကေတာ့ ေဆးလိပ္ပါ။ ေဆးလိပ္ႏွင့္ ေဆးရြက္ႀကီးထဲမွာ နီကုိတင္းပါၿပီး၊ နီကုိတင္းေၾကာင့္ ခုခံအားစနစ္က်လာႏုိင္တယ္။ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာင့္ ျပႆနာေတြ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ျဖစ္ပြားလာႏုိင္ပါတယ္။ ႏွလုံးတုိက္ခုိက္ခံရ သူေတြမွာ ေဆးလိပ္က နံပါတ္(၁) တရားခံျဖစ္တဲ့အျပင္ အဆုတ္ကင္ဆာနဲ႕ အသက္႐ႈ လမ္းေၾကာင္းေရာဂါေတြမွာလည္း အဆင့္(၁)ပါပဲ။ မိသားစုထဲမွာ ေဆးလိပ္ဖြာတဲ့ သူရွိရင္ သူ႕နံေဘးကလူေတြလည္း မလြတ္ပါ။ ကဲ ခုသိရင္ ယခုပင္ ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါေလ။

နည္း(၁၂)
ယခုႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း လက္ကုိဆပ္ျပာနဲ႕ စင္ေအာင္ေဆးၾကဖုိ႕ မီဒီယာမ်ဳိးစုံကေန က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ပညာေပးလာပါၿပီ။ အမွန္လည္းဟုတ္ပါတယ္။ ကူးစက္ေရာဂါ ဆုိတာ အဲလုိထိေတြ႕ႏုိင္တဲ့လက္ေတြကပဲ တစ္ဦးနဲ႕ တစ္ဦးကူးစက္ၾကတာမို႕ ဒါကိုလည္း မွန္မွန္ေလ့က်င့္ဖို႕လုိတယ္။ လက္ေဆးဖုိ႕ မပ်င္းၾကပါနဲ႕။

နည္း(၁၃)
အားေဆးစားရင္ ခုခံအားစနစ္ ပုိေကာင္းလာလုိ႕ေမးေလ့ရွိတယ္။ သင္ဟာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ၊ အသား၊ငါး၊ သစ္သီး၀လံ သက္တန္႕ေရာင္လုိ႕ အစုံစားသူဆုိရင္ လုံေလာက္ေအာင္လည္း စားႏုိင္ရင္ မလုိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အဲ့ဒီလတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ အစာေတြေန႕စဥ္ပါေအာင္ မစား ႏုိ္္င္သူ ဆုိပါက ဗီတာမင္နဲ႕သတၱဴဓာတ္ဆား ျဖည့္စြက္ထားတဲ့ အားေဆးေတြ စားေပးႏုိင္ ပါတယ္။

ကဲဒီနည္းေတြ လုိက္နာက်င့္သုံးႏုိင္ၿပီဆုိရင္ သင့္ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ကုိ ျမင့္မား ေအာင္လုပ္ေပးႏုိင္သလုိ အဖ်ားအနာလည္း အျခားသူထက္ နည္းပါးမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။

Dr, ရည္ညြန္႕ေမ