ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳရွိလား ဒါေတြေရွာင္စားပါ။

ေခတ္အေျခအေနအရ အစားအေသာက္ေတြကို အၿပိဳင္အဆုိင္ေရာင္းစြံေအာင္ ထုတ္လုပ္ၾကရာမွာ အရသာေတြ ပုိေကာင္းေအာင္သၾကား၊ ထန္းလ်က္နဲ႔ဆားအျပင္ တခ်ိဳ႕ေတြက ေဆးသၾကားနဲ႔ အခ်ိဳမႈန္႔၊ ဟင္းခတ္မႈန္႔လုိ Na ဆုိဒီယမ္ဓါတ္ဆားေတြပါ လြန္လြန္ကဲကဲထည့္ၿပီး ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ေနပါၿပီ။ ထုိအစား အစာေတြနဲ႔ အခ်ိဳရည္ေတြ သိပ္ႀကိဳက္တဲ့သူေတြအဖုိ႔ ေန႔စဥ္စားသုံးျခင္းရဲ႕အက်ိဳးဆက္ကေတာ့ အသက္ရ လာတာနဲ႔အမွ်အ၀လြန္ခ်င္းႏွင့္အတူဆက္ႏြယ္လာတဲ့ေရာဂါေတြကေတာ့ေသြးတြင္းအဆီတက္ျခင္း၊ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်င္းေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါစသည့္ျပႆနာေတြျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

ဆီခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ၿပီးလားဆိုတာကိ္ုအတိအက်သိခ်င္ရင္ေတာ့(HbAic)“အိတ္ခ်္ဘီေအ၀မ္းစီ´´ဆိုတဲ့ေသြးဓါတ္တစ္မ်ိဳးကိုစစ္ခိုင္းရတယ္။ပံုမွန္ေသြးနီဥမ်ားက သၾကားဓါတ္ကို(3)လအတြင္းစုပ္ယူထားမွႈ ကိုစစ္ေဆးတာပါ။ပံုမွန္ အိတ္ခ်္ဘီေအ၀မ္းစီ(6)ပဲအျမင့္ဆံုးရွိရပါတယ္။5.9 သို႔မဟုတ္ 6 ထက္ေက်ာ္လာၿပၤီ ဆိုရင္ သင့္မွာဆီခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ခါနီးေနၿပီဆိုတာျပေနပါၿပီ။အကယ္၍ HbA1c သို႔မဟုတ္ 9 ဆိုင္ရင္(ပံု မွန္ 6 ထက္ပိုမ်ားေသာပမာဏမ်ား)ျဖစ္တဲ့အတြက္ (သို႕) သင့္မွာဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳျဖစ္ေနေၾကာင္း4င္းကညႊန္ျပ ေနၿပီျဖစ္တယ္။အစာမစားဘဲနံနက္လင္းေသြးထုတ္ၿပီး ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳစစ္တာကို Fasting Blood Sugar (FBS) လို႔ေခၚပါတယ္။FBS လည္း ပံုမွန္<100 ေအာက္ရွိေနရမွာျဖစ္ပါတယ္။FBS=<100mg လိ္ု႔ေရးတယ္။
ကဲသင့္မွာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳရွိလာၿပီဆိုရင္ ဘာေတြေရွာင္ရမလဲဆိုတာ သင္သိသင့္ပါတယ္။နံ ပါတ္(1)ေရွာင္သင့္တာက အခ်ိ္ဳရည္ေတြပါ။အခ်ိဳရည္ဆိုတဲ့အတိုင္း ကစီဓါတ္ေတြအမ်ားႀကီးပါ။12 ေအာင္စ ပါတဲ့ဗူး (354)စီစီ (ml) ဗူးမွာ ကစီဓါတ္ 38 ဂရမ္ပါတယ္။တဖန္အခ်ိဳရည္လက္ဖက္ရည္နဲ႕ သံပုရာသီးထည့္ အခ်ိဳရည္မ်ိဳးဆိုရင္ကစီဓါတ္36ဂရမ္ထိပါတယ္။ဒါေၾကာင့္တစ္ေန႔ဘယ္ႏွစ္ဗူးေသာက္လဲဆိုတာတြက္ၾကည့္ပါ။ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အခ်ိဳရည္ပုလင္းေတြထဲသႀကားနဲ႕ကစီဘယ္ေလာက္ပါသတဲ့လဲဆိုတာ သုေတသနလုပ္ထား တာမ်ိဳး မွတ္ပံုတင္ အစစ္ေဆးခံႏိုင္တာ အေတာ္ရွာမွာပါ။ဒီျပင္အထက္ပါအခ်ိဳရည္ဗူးမွန္သမွ် ဖရပ္တို႔စ္ေခၚ သၾကားဓါတ္တစ္မ်ိ္ဳး အမ်ားႀကီးထည့္ေလ့ရွိတယ္။ အဲဒီ ဖရပ္တုိစ္ဟာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါနဲ႔ အင္ဆူလင္ ယဥ္ပါးမႈေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတတ္တယ္။ ေလ့လာသုေတသနအရအလည္း သၾကား (သုိ႔) သၾကားထုထည့္ ထားတဲ့ အခ်ိဳရည္ေတြနဲ႔ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳႏွင့္စပ္ဆုိင္တဲ့ အေျခအေန ဥပမာ Fatty liver ေခၚ အသည္းအဆီဖုံး တဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေလ့ရွိတတ္ေတာ့ ျပႆနာေတြ တက္လာၿပီေပါ့။ ဒါ့ေၾကာင့္ အခ်ိဳရည္ေတြ ေသာက္မဲ့အစား ေရပဲေသာက္သင့္တာေပါ့ေနာ္။ တစ္လေနမွ တစ္ခါေသာက္ ေသာက္မိတာေတာ့ ျပႆနာ မရွိႏုိင္ပါ။

ကဲ… ဒါဆုိရင္ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ေသာက္လုိ႔ရမလားလုိ႔ ေမးခ်င္သူေတြရွိပါလိမ့္မယ္။ သၾကားတစ္ ဇြန္းေလာက္ထည့္ေသာက္ခ်င္ရင္ သဘာဝသစ္သီး ဥပမာ သံပုရာသီးလုိအသီးေတာ့ သၾကားတစ္ဇြန္း (လက္ဖက္စားဇြန္း) ဟာဘာမွ မသိသာေပမဲ့၊ ေန႔စဥ္ေသာက္ခ်င္ရင္ေတာ့ ဗန္းသီး (သုိ႔) နာနတ္သီး (သို႔) သရက္သီး (သုိ႔) သၾကားေမႊးလုိ အသီးမ်ိဳးကုိ သၾကားထည့္စရာမလုိပဲ စက္ထဲေရအနည္းငယ္နဲ႔ ေရာ႐ုံျဖင့္ အရသာရွိရွိ ေသာက္ႏုိင္ပါၿပီ။ ကုန္စုံဆုိင္ေတြေပၚက သစ္သီး စကၠဴဗူးေတြကုိ ေသာက္ဖုိ႔ မစဥ္းစားပါႏွင့္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ သစ္သီးရနံ႔ပါတဲ့ဓာတုေဆးရည္ကုိ ဝါစိမ္းနီျပာ အေရာင္ဆုိးၿပီး သၾကား၊ ေဆးသၾကား စတဲ့ သၾကားတု အမ်ားႀကီးထည့္ေလ့ရွိတယ္။ မွတ္ပုံတင္ နာမည္ႀကီးတံဆိပ္ေတြပါတဲ့ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ ေတြမွာေတာင္ တေအာင္စ (250 mL) အရည္ထဲမွာ သၾကား ၂၅ ဂရမ္ ထိပါေတာ့ ေရွ႕မွာေျပာခဲ့တဲ့ အခ်ိဳ ရည္ေတြနဲ႔ သိပ္မကြာလွတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ သစ္သီးအေျခာက္ေတြပါ။ သစ္သီးအေျခာက္ေတြဟာ ကစီဓါတ္မ်ားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဥပမာ စပ်စ္သီးေျခာက္၊ မက္မြန္သီးေျခာက္၊ ခ်ယ္ရီသီးေျခာက္၊ သံပုရာသီး၊ ေရွာက္သီးစတဲ့ သစ္သီးေျခာက္အမ်ိဳးအစား မ်ားစြာကုိ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံေတြက တင္သြင္းတာ ကုန္တုိက္ႀကီးေတြရဲ႕ ေအာက္ ထပ္ Marts ေတြထဲမွာ အမ်ားႀကီးေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ ထုိသစ္သီးေျခာက္၊ လက္ဖက္ရည္ တစ္ပန္းကန္ဟာဆုိ ရင္ ကစီဓါတ္ (၂၇)ဂရမ္ ပါၿပီး၊ အမွ်င္ဓါတ္ ၁ ဂရမ္ပါေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါတယ္။ စပ်စ္သီးေျခာက္လက္ဖက္ ရည္တစ္ပန္းကန္မွာ ကစီဓါတ္ ၁၁၅ ဂရမ္ ႏွင့္ အမွ်င္ဓါတ္ ၅ ဂရမ္သာ ပါလုိ႔ စပ်စ္သီး လတ္လတ္ဆတ္ ဆတ္နဲ႔ေတာ့ အရဟာဓါတ္တန္ဖုိး ကြာျခားပါလိမ့္မယ္။ စပ်စ္သီးေျခာက္ ထုိလက္ဖက္ရည္တစ္ပန္းကန္စာ စားရင္ သၾကားလက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၂ဝ စားမိတာႏွင့္ ညီမွ်ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္မွာ ဆီးခိ်ဳ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါ ရွိေနရင္ စပ်စ္သီးေျခာက္ မ်ားမ်ားစားတဲ့အက်င့္ကို ပယ္ရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အာသာေျပ ႏွစ္စိေလာက္ပဲ ဝါးသင့္ေတာ့တာေပါ့။ အဲ့လုိ သစ္သီးေျခာက္ေတြ စားမဲ့အစား သဘာဝလတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ သစ္သီးပဲ စား သင့္ပါတယ္။

ဒါဆုိရင္ သၾကားအေၾကာင္း နည္းနည္းေတာ့ သိထားရဦးမယ္။ လူဆုိတာ အခ်ိဳႀကိဳက္တာကုိး။ သၾကားျဖဴေဖြးေနရင္ (သုိ႔) သၾကားၾကမ္း အညိဳ(သုိ႔) ပ်ားရည္ (သို႔) သကာရည္ ထဲပါတဲ့ အေလးခ်ိန္ကုိ ၾကည့္ရေအာင္။ စားပြဲတင္ဇြန္းတစ္ဇြန္းစာေကာ္လုိက္ရင္ ေဖြးျဖဴေနေအာင္ခ်က္တဲ့သၾကားမွာ ၁၂.၆ ဂရမ္၊ ပ်ားရည္မွာ (၁၇) ဂရမ္၊ ေမပယ္သကာရည္မွာ (၁၃) ဂရမ္ပါေၾကာင္း သိရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ သၾကားဓါတ္ မ်ားတဲ့ အခ်ိဳေတြ မ်ားမ်ား မစားျဖစ္ေအာင္ လုပ္သင့္တယ္။

ေနာက္ထပ္ေျပာျပခ်င္တာကေတာ့ ေပါင္မုန္႔ျဖဴျဖဴႀကီးေတြပါ။ ေဖြးျဖဴေနေအာင္ ဖုတ္ထားတဲ့ ေပါင္ မုန္႔ေတြဟာ ကစီဓါတ္ အလြန္ျမင့္တယ္။ ဆန္စားတဲ့သူဆုိရင္လည္း ထမင္းမ်ားမ်ားစားေတာ့ ကစီဓါတ္ ျမင့္ မွာပါ။ ပတ္စ္တာလုိ အစားအစာေတြ ဘုိစာေတြႀကိဳက္လုိ႔ သိပ္စားမိရင္လည္း ကစီဓါတ္ကေန သၾကားဓါတ္ အျဖစ္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကိုလက္စထေရာအဆီဓါတ္အျဖစ္လည္းေကာင္း ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ စုမိေနတတ္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကစီဓါတ္ျမင့္မားေစေသာ နႏြင္းမကင္း၊ ေကာက္ညႇင္းမုန္႔မ်ား၊ သာကူရည္၊ ထမင္းေၾကာ္၊ ေခါက္ဆြဲေၾကာ္၊ ဆန္မုန္႔ညႇက္နဲ႔လုပ္တဲ့မုန္႔အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ တတ္ႏုိင္သေရြ႕ ေနစဥ္ မစားသင့္ပါ။ အဝစားမယ္ဆုိ တဲ့ အေလ့အထ ဝသီကုိလည္း၊ အာသာေျပာပဲေစးေတာ့ စိတ္ကေလး ေျပာင္းလဲေပးသင့္တယ္။ နည္းနည္း နဲ႔ ေန႔စဥ္ စားမိတာမ်ိဳးလည္း မျဖစ္သင့္ပါ။ တစ္ပါတ္မွာ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါေလာက္ နည္းနည္းေလးပဲ စားသင့္ ပါတယ္။

မိမိတို႔ရဲ႕ငယ္စဥ္ကလုိ အႀကိဳက္စားျခင္း၊ အဝစားျခင္းတည္းဟူေသာ အလြန္အကၽြံစားသုံးျခင္းမ်ိဳးုကုိ မရွိသင့္ေတာ့ပါ။ ဆိးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္လာႏိုင္ေျချမင့္မားသူေတြကုိ Prediabetes ပရီဒုိင္ယာဘီးတီးစ္ ဟု ေခၚပါသည္။

ပရီဒုိင္ယာဘီးတီးစ္ ေခၚ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳျဖစ္ကာနီး လူေတြရဲ႕ ေသြးတြင္းသၾကားဓါတ္ဟာ (ပုံမွန္ = FBS < 100 mg / d < ၁ဝဝ မီလီဂရမ္/ ဒတ္စီလီီတာ ေအာက္) ၁ဝဝ မီလီဂရမ္/ ဒတ္စီလီတာႏွင့္ ၎ထက္မနည္း ငယ္မ်ားလာပါၿပီ။ ဥပမာ ၁၁၅ မီလီဂရမ္/ဒတ္မီလီတာ ေအာက္) ၁ဝဝမီလီဂရမ္ /ဒတ္စီလီ တာ ျဖစ္လုိက္ ၁ဝဝ မီလီဂရမ္/ ဒတ္စီလီတာ ျဖစ္လုိက္၊ ၁ဝ၅ မီလီဂရမ္/ ဒတ္စီလီတာ စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ေနလိမ့္မယ္။ ၁ဝဝ ေအာက္မရွိတာ မ်ားတယ္။ သဘာဝအားျဖင့္ လူခႏၶာကုိယ္ထဲက မုန္႔ခ်ိဳအိတ္ ေခၚ ပန္ကရိယ ဆုိတဲ့အဂၤါထဲက အင္ဆူလင္ ေခၚ ေဟာ္မုန္းကုိ ထုတ္ေပးတယ္။ အင္ဆူလင္ ေဟာ္မုန္းရဲ႕အဓိက အလုပ္က ေသြးထဲက သၾကားအခ်ိဳဓါတ္ကုိ ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္အၿမဲလုပ္ေဆာင္ေပးရတယ္။
ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳျဖစ္ လာခါနီးအခ်ိန္မွာ အဲဒီအင္ဆူလင္ ပုံမွန္လုပ္ဖုိ႔ ကသိကေအာင့္ ျဖစ္ေနခ်ိန္ေပါ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမရွိျခင္း၊ အခ်ိဳထဲက အငန္ထဲ အဆီဓါတ္ျမင့္မားလွတဲ့ အစားအစာေတြ အစားမ်ားျခင္း၊ အစားအစာေတြကုိ အလြန္အၾကဴးစားျခင္းစတဲ့ မိမိရဲ႕အေလ့အထ အက်င့္စ႐ုိက္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေျပာရင္း နိဂုံးခ်ဳပ္ပါရေစ။

Dr. ရည္ညြန္႔ေမ