ျမန္မာနိုင္ငံရွိ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ျဖစ္ေသာ ကင္ဆာမ်ားထဲတြင္ ၆ ခုေျမာက္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးကင္ဆာ အမ်ိဳးအစားသည္ အူမၾကီးကင္ဆာျဖစ္ေနပါသည္။

အူမၾကီးကင္ဆာ ျဖစ္ပြား ျပန္႔ပြားပံု
အသက္အရြယ္
• အျဖစ္အမ်ားဆံုးအရြယ္မွာ ၆၀-၇၉ နွစ္အတြင္းအရြယ္ ျဖစ္ပါသည္။
• ေရာဂါ၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔သည္ အသက္ ၅၀နွစ္ေအာက္တြင္ ေတြ႔ရေလ့ရွိပါသည္။
• အသက္ငယ္သူမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့မရွိေသာ္လည္း နာတာရွည္ အူနာေရာင္ေရာဂါ ရွိသူမ်ား၊ အူတြင္ အလံုးမ်ားျဖစ္ေသာ မ်ိဳးရိုးလိုက္ေရာဂါ ရွိပါက အသက္ငယ္ရြယ္စဥ္ ျဖစ္တတ္ပါသည္။
က်ား/မ
အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ပိုျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ အမ်ိဳးသား ၂ေယာက္ျဖစ္လွ်င္ အမ်ိဳးသမီး ၁ေယာက္ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။
ေဒသ
• ကမၻာ့ေနရာတိုင္းတြင္ ျဖစ္နိုင္ေသာေရာဂါျဖစ္ပါသည္။
• အေမရိကန္နွင့္ အေရွ႕ဥေရာပေဒသမ်ားတြင္ ဒုတိယအျဖစ္အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါသည္။
• သို႔ေသာ္ ဂ်ပန္၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသမ်ားတြင္ အျဖစ္နည္းပါသည္။

ေရာဂါျဖစ္ပြားပံု
၁။ အူမၾကီးနံရံတြင္ ကင္ဆာေျပာင္းနိုင္ေသာအလံုးမ်ား ျဖစ္လာျခင္း၊
၂။ အူမၾကီးနံရံတြင္ အလံုးမ်ားစြာျဖစ္ေသာ မ်ိဳးရုိးလိုက္ေသာအူမၾကီးေရာဂါ အခံရွိျခင္း၊
၃။ နာတာရွည္ အူမၾကီး ေရာင္၍ အနာျဖစ္ေသာ အူနာေရာင္ေရာဂါ အခံရွိျခင္း၊
၄။ အူမၾကီးနွင့္ အျခားကင္ဆာမ်ိဳးရိုးရွိျခင္း စသည့္ အေျခအေနမ်ားသည္ အူမၾကီးကင္ဆာ ပို၍ျဖစ္နိုင္ေသာအေျခအေနမ်ားျဖစ္ပါသည္။
ထိုမွ်မက
၅။ အူမၾကီးကင္ဆာေရာဂါသည္ အစားအေသာက္ေပၚမ်ားစြာမူတည္ပါသည္။
• အေရာင္ခၽြတ္ထားေသာ၊ ဆြတ္ဆြတ္ျဖဴေအာင္ဖြတ္ထားေသာ ဆန္နွင့္ ဆက္စပ္အစားအစာမ်ား မ်ားစြာ စားသံုးျခင္း
• အနီေရာင္ရွိေသာ အသားမ်ားစားသံုးျခင္း
• လိုအပ္သည္ထက္ပို၍ စားသံုးျခင္း( ထို႔ေၾကာင့္ အဝလြန္သူမ်ားတြင္ အႏၱရာယ္ပိုမ်ားပါသည္။)
• အသီးအရြက္မွ အမွ်င္ဓာတ္စားသံုးမႈ ေလ်ာ့နည္းျခင္း
• ဓာတ္ေလ်ာ့ေစေသာ ဗီတာမင္ဓာတ္မ်ားစားသံုးမႈ ေလ်ာ့နည္းျခင္း(ဥပမာ- ဗီတာမင္ ေအ၊ စီ၊ အီး)
• အရက္ေသာက္သံုးျခင္း
• ေဆးလိပ္ေသာက္သံုးျခင္း တို႔သည္ ကင္ဆာေရာဂါကို အျဖစ္မ်ားေစေသာေၾကာင့္ ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္
သင့္ေလ်ာ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ားေရြးခ်ယ္စားသံုးရန္ အထူးလိုအပ္ပါသည္။

ေရာဂါျဖစ္ရာေနရာ
အူမၾကီးကင္ဆာ သည္ အူမၾကီးတစ္ေလ်ာက္ မည္သည့္ေနရာတြင္မဆိုျဖစ္နိင္ပါသည္။
ညာဘက္အူမၾကီး၊ အလယ္ကန္႔လန္႔ျဖတ္ အူမၾကီး၊ ဘယ္ဘက္ အူမၾကီး၊ အစာေဟာင္းအိမ္နွင့္ဆက္ေနေသာ ေကာက္သြားေသာအူမၾကီး နွင့္ အျခားေနရာမ်ားဟူ၍ အူမၾကီးကို အပိုင္းမ်ားခြဲထားေသာ္လည္း အဓိကအားျဖင့္ ဘယ္ဘက္ျခမ္းနွင့္ ညာဘက္ျခမ္းဟုခြဲျခားသတ္မွတ္ေလ့ ရွိပါသည္။
အထူးသျဖင့္ အူမၾကီးဘယ္ဘက္ျခမ္းသည္ ကင္ဆာေဝဒနာကို ပို၍ခံစားရေလ့ရွိပါသည္။
ေရာဂါနုစဥ္ ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ အခ်ိန္ၾကာရွိေနတတ္ျပီး ကင္ဆာအဆင့္ျမင့္လာမွသိရွိသည္လည္း ရွိေလ့ရွိပါသည္။
ဘယ္ဘက္ျခမ္းအူမၾကီးတြင္ျဖစ္ပါက
• ဝမ္းသြားပံုေျပာင္းသြားျခင္း(ဝမ္းခ်ဳပ္ျပီးေနာက္ ဝမ္းေလ်ာျခင္း)၊ ဝမ္းက်န္သလို ခံစားရျခင္း၊
• ဝမ္းတြင္းေသြးပါျခင္း၊
• ဝမ္းဗိုက္ေအာက္ပိုင္း နာက်င္ျခင္း၊
• အူပိတ္ျခင္း
• အူေပါက္ျခင္း၊
• အူလမ္းေၾကာင္းနွင့္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းဆက္၍ ေပါက္သြားျခင္း စသည္လကၡဏာမ်ားျပတတ္ျပီး
ညာဘက္ျခမ္းအူမၾကီးတြင္ ျဖစ္ပါက
• အားနည္းျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်သြားျခင္းစေသာ မသိမသာ လကၡဏာမ်ား၊
• ေသြးတစိမ့္စိမ့္ထြက္ကာ သံဓာတ္အားနည္းတတ္ျခင္း၊
• ဗိုက္ညာဘက္တြင္ အလံုးမ်ားစမ္းမိျခင္း စသည္ျဖင့္ မထင္ရွားေသာ လကၡဏာမ်ားျပတတ္ပါသည္။
အျခားေသာကင္ဆာမ်ားကဲ့သို႔ ကင္ဆာလကၡဏာမ်ား၊ ျပန္႔သြားေသာလကၡဏာမ်ားလည္း ျပတတ္ပါသည္။

အူမၾကီးကင္ဆာေရာဂါကို မည္သို႔စစ္ေဆးသိရွိနိုင္မည္နည္း။
• စအိုအတြင္း လက္ႏႈိက္စစ္ေဆးျခင္း- လက္တစ္ေခ်ာင္းအရွည္အတြင္း အလံုးအက်ိတ္မ်ားရွိပါက စမ္းမိနိုင္ပါသည္။
• စအိုတြင္းသို႔မွန္ေျပာင္းထည့္ၾကည့္ျခင္း
• Barium ဟုေခၚေသာ ေဆးရည္ကို စအိုမွ သြင္း၍ ဓာတ္မွန္ရိုက္ၾကည့္ျခင္း
• အူမၾကီးမွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္းနွင့္ အသားစယူစစ္ေဆးျခင္း
• USG တီဗြီဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း
• ကြန္ျပဴတာဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း
• ကင္ဆာနွင့္ဆိုင္ေသာ ေသြးတြင္းဓာတ္မ်ားစစ္ေဆးျခင္း တို႔ျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါကို ေတြ႔ရွိနိုင္ပါသည္။
ထို႔အျပင္ အျခားေသာကုသမႈဆိုင္ရာစစ္ေဆးမႈမ်ားကိုလည္း လိုအပ္သလို စစ္ေဆးမႈခံယူရပါမည္။

အူမၾကီးကင္ဆာကို ေအာက္ပါအတိုင္းအဆင့္ခြဲထားပါသည္။
အဆင့္
ေအ အူမၾကီးအတြင္းဆံုးနံရံတြင္သာ ကင္ဆာရွိျခင္း
ဘီ အူမၾကီးနံရံအတြင္းသို႔ ထိုးေဖာက္ဝင္ေရာက္ေနျခင္း
စီ အဆင့္ ဘီ+ျပန္ရည္လံုးမ်ားသို႔ ျပန္႔ေနျခင္း
ဒီ အျခားေနရာမ်ားသို႔ ျပန္႔သြားျခင္း

အူမၾကီးကင္ဆာ ကုသမႈမ်ား
အျခားကင္ဆာမ်ားကဲ့သို႔ပင္ အဓိကကုသမႈမွာ ခြဲစိတ္ကုသမႈပင္ျဖစ္ပါသည္။
၁။ ခြဲစိတ္ကုသျခင္း
• လူနာ၏က်န္းမာေရးအခံ( နွလံုးေကာင္းမေကာင္း၊ အာဟာရျပည့္စံုမႈရွိမရွိ၊ အသက္အရြယ္၊ ခံနိုင္ရည္အားရွိမရွိ)၊
• ကင္ဆာ၏အဆင့္ ေပၚမႈတည္၍ခြဲစိတ္ကုသမႈျပဳနိုင္ မျပဳနိုင္ ဆံုးျဖတ္ရပါသည္။
ခြဲစိတ္မႈမ်ားသည္ တစ္ခါတစ္ရံ တစ္ခါတည္းခြဲျပီးနုိင္သကဲ့သို႔ ၂ၾကိမ္ ၃ၾကိမ္အထိ ခဲြခန္းဝင္ရသည္လည္း ရွိပါသည္။
၂။ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျဖင့္ကုသျခင္း
၃။ ကင္ဆာေဆးသြင္း၍ ကုသျခင္း
၂ နွင့္ ၃ ကုသမႈသည္ ေရာဂါကို အျပီးသတ္ကုသျခင္းမဟုတ္ဘဲ ခြဲစိတ္၍ ၾကြင္းက်န္ေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ားအား ကုသျခင္း၊ မခြဲခင္ အၾကိဳကုသျခင္း၊ ကင္ဆာကိုသက္သာရံု ကုသျခင္းမ်ားတြင္ ပို၍ အသံုးျပဳေလ့ရွိပါသည္။
ရီခ်ိဳ(ေဆး ၁)