ကင္ဆာ၏ တရားခံႀကီးမ်ား

ကင္ဆာဆရာ၀န္ဘ၀မွာ ခဏခဏအေမးခံရသည့္ ေမးခြန္းတစ္ခုရွိသည္။ “ဘာျဖစ္လို႔ ကင္ဆာ ျဖစ္ရတာလဲ ဆရာ´´ ဆိုသည့္ေမးခြန္း။ ထုိေမးခြန္းကို အျပည့္အစုံေျဖရမည္ဆုိရင္ စာအုပ္အထူႀကီးေတြ အမ်ားႀကီးထြက္သြားမည္။ ဘယ္လိုနည္းႏွင့္မွ ျပည့္စုံေအာင္ ေျဖႏိုင္မည္ မဟုတ္သည့္ ေမးခြန္းျဖစ္ပါသည္။ ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းေတြက မ်ားလွသည္။ အေၾကာင္းစုံကို တိတိပပနားမလည္ႏို္င္ေသးတာ ေတြလညး္ အမ်ားႀကီးက်န္ေနေသးသည္။

ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားဟု လုံးဝေသခ်ာသည့္ အခ်က္မ်ားထဲမွ ေဆးလိပ္၊ ေဆးရြက္ႀကီးတို႔က ထိပ္ဆုံးက ပါသည္။ ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ ကူးစက္ေရာဂါပိုးမ်ားထဲမွာ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးႏွင့္ စီပိုးတို႔လည္းပါသည္။ ေနာက္သား အိမ္ေခါင္းကင္ဆာႏွင့္ လွ်ာ၊ ခံတြင္းကင္ဆာမ်ား အျဖစ္မ်ားလာေစသည့္ လိင္အဂၤါ ႂကြက္ႏို႔ေရာဂါပိုးတို႔လည္း ပါသည္။ HIV ေရာဂါပိုးႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည့္ ကင္ဆာေရာဂါမ်ားလည္းရွိသည္။ အားလုံးကို ၿခဳံၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ကင္ဆာျဖစ္ရျခင္းသည္ လူသားတို႔၏ အျပဳအမႈ၊ အေနအထိုင္၊ အက်င့္အႀကံ စသည္တို႔ႏွင့္ မ်ားစြာဆက္စပ္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ၾကရပါမည္။

သည္ေဆာင္းပါးမွာေတာ့ အစားအေသာက္၊ အဝလြန္ျခင္းႏွင့္ လူေနမႈပုံစံမ်ားႏွင့္ ကင္ဆာ ေရာဂါဆက္ႏြယ္ေနပုံကို တင္ျပလိုပါသည္။ အစားအေသာက္မ်ားေၾကာင့္ ကင္ဆာျဖစ္ေပၚလာရပုံ သုံးမ်ိဳး ရွိသည္။ နံပါတ္ (၁) အစားအစာမ်ားထဲမွာကုိက ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ ဓာတုပစၥည္းေတြပါေနမည္။ နံပါတ္ (၂)အစားအစာကို ခ်က္ျပဳတ္မီးကင္သည့္ေနရာမွာ ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ဓာတ္ေတြ ေပၚေပါက္လာ ႏိုင္သည္။ ဥပမာ-အသားကင္မ်ားတြင္ မီးခိုးတြင္ ပါလာတတ္သည့္ ဟိုက္ဒရုိကာဗြန္ေခၚ ကင္ဆာျဖစ္ေစ သည့္ ဓာတ္မ်ား။ နံပါတ္ (၃) လြန္က်ဴးစြာ စားေသာက္ၿပီး အဝလြန္ျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

အဝလြန္သည့္အခါ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုးႏွင့္ ႏွလုံးစသည့္ေရာဂါမ်ား အျဖစ္မ်ားလာတတ္ ေၾကာင္း အမ်ားသိၾကေပလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ ယခုအခါ အဝလြန္ျခင္းသည္ ကင္ဆာေရာဂါကို ပိုမိုျဖစ္ပြားေစ ႏိုင္သည္ဟူေသာအခ်က္ကို ခိုင္ခိုင္မာမာ ေတြ႕ရွိလာၾကပါၿပီ။ အူမႀကီးကင္ဆာ၊ ရင္သားကင္ဆာ၊ ဆီးက်ိတ္ ကင္ဆာ၊ သည္းေျခအိတ္ကင္ဆာ၊ အသည္းကင္ဆာ၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီကင္ဆာ စသည္တို႔သည္ အဝလြန္သူ မ်ားႏွင့္ အိုဗာဝိတ္ျဖစ္ေနသူမ်ားတြင္ ပိုမိုအျဖစ္မ်ားလာေစတတ္ေၾကာင္း ထင္ရွားစြာ ေတြ႕ရွိလာၾကရပါၿပီ။

အ၀လြန္လာသည့္အခါ ဘာေၾကာင့္ ကင္ဆာျဖစ္လာႏိုင္ေျခ မ်ားလာရသလဲဆိုသည္ကို ရွင္းျပလိုပါ သည္။ ခႏၶာကိုယ္မွာ အစာစားၿပီးတိုင္း အင္ဆူလင္ဆိုသည့္ ဟိုမုန္းက ကိုယ္တြင္းသၾကားဓာတ္ကို ထိန္းၫွိေပးရသည္။ ကာလရွည္ၾကာလာသည့္အခါ အင္ဆူလင္လုပ္ငန္းေဆာင္တာသည္ အရင္လို ထင္သေလာက္ ခရီးမေပါက္ေတာ့ဘဲ ဆင္တူယိုးမွား အင္ဆူလင္ဓာတ္ေတြ ေပၚလာသည္။ IGF ဟု အတိုေကာက္ေခၚပါသည္။ ၎ဓာတ္မ်ားသည္ အ၀လြန္သူကို ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ေစသည္။ ဆီးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္ေစ သည္။ ကင္ဆာေရာဂါကိုလည္း ျဖစ္ပြားလာေစဖို႔ အားေပးသည္။ ၿပီးေတာ့ ဘာေၾကာင့္မွန္းမသိ အ၀လြန္ၿပီး ေသြးထဲမွာ IGF မ်ားေနသည့္သူေတြက ေစာေစာေသၾကသည္။

အ၀လြန္ျခင္းေၾကာင့္ ကင္ဆာျဖစ္ရျခင္း ေနာက္ကြယ္က အေၾကာင္းရင္းတစ္ခ်က္က Oestrogen ေခၚ မ ဟိုမုန္းမ်ားေနျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ မ ဟိုမုန္းမ်ားလွ်င္ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ေစတတ္ေၾကာင့္ အမ်ားသိၾကသည္။ ေသြးမဆံုးခင္မွာ အမ်ဳိးသမီး သားဥအိမ္က မ ဟိုမုန္းကို ထုတ္ေပးသည္။ ေသြးဆံုးၿပီး၍ သားဥအိမ္႐ႈံ႕သြားၿပီးေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ခႏၶာကိုယ္အဆီျပင္မ်ားမွ မ ဟိုမုန္းကို ဆက္ထုတ္ေပးေနသည္။ သည္ေတာ့ ၀ၿပီး အဆီမ်ားေနသည့္အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ မ ဟိုမုန္းက ေသြးထဲမွာ ဆက္ၿပီးမ်ားေနသည္။ ထိုအ၀လြန္အမ်ဳိးသမီးမ်ားက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္လာႏိုင္သည္။

သည္ေတာ့ မွ်တသည့္အစားအစာကို စားေသာက္၊ အ၀မလြန္ေအာင္ထိန္းၿပီး ေလ့က်င့္ခန္႔မွန္မွန္ ျပဳလုပ္ေပးျခင္းစသည့္ အမ်ားျပည္သူသိထားၾကၿပီး ျဖစ္သည့္ မွန္ကန္သည့္ ဘ၀ေနထိုင္မႈပုံစံမ်ားသည္ ႏွလံုး၊ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ဳိစသည့္ေရာဂါမ်ားကိုသာမက ကင္ဆာေရာဂါကိုပါ ကာကြယ္ႏိုင္ေၾကာင္း သိရွိလာၾက ရပါၿပီ။

ကင္ဆာေရာဂါကာကြယ္ႏိုင္ေစရန္ စားေသာက္သင့္သည့္ အစားအစာမ်ားရွိသကဲ့သို႔ ကင္ဆာလူနာ မ်ားအတြက္လည္း စားေသာက္သင့္သည့္ အစားအစာမ်ားလည္း ရွိပါသည္။ စင္ကာပူအေထြေထြေဆး႐ံုႀကီး မွာ ထူးျခားသည့္ အခ်က္တစ္ခ်က္က လူနာအတြက္ သင့္ေလ်ာ္သည့္အစားအစာမ်ားကို ေဆး႐ံုမွ တာ၀န္ယူ စီစဥ္ေပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ေသြးျဖဴဥနည္းၿပီး ကိုယ္ခံအားက်ဆင္းေနသူ လူနာမ်ားအတြက္ Neutropenic Diet ဆိုတာ ရွိသည္။ အဓိကက လူနာႏွင့္သင့္ေလ်ာ္မည့္ အစားအေသာက္အျပင္ သန္႔ရွင္းမႈကိုပါ ဦးစားေပး သည့္ သေဘာျဖစ္ပါသည္။ ထမင္း၊ ဟင္း သယ္သည့္ တြန္းလွည့္ႀကီးေတြထဲမွာ အစားအေသာက္ကုိ အလို အေလ်ာက္ ေႏႊးထားႏိုင္သည္။ အျပင္က ျခင္ေတြ၊ ယင္ေတြ ၀င္လို႔လည္း မလြယ္။ စင္ကာပူေရာက္က တည္းက ျခင္ႏွင့္ ယင္ကို မျမင္ရ။ ေဆး႐ံုသန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေလ့လာစရာ၊ အတုယူစရာေတြ အမ်ားႀကီးေတြ႕ရသည္။

ကင္ဆာေရာဂါေၾကာင့္ မစားႏိုင္၊ မေသာက္ႏိုင္ျဖစ္ရသည့္ လူနာမ်ားအတြက္ အစားအစာေဗဒပညာ ရွင္ (Dietitian) ေတြရွိသည္။ သူတို႔က လူနာအတြက္ လိုအပ္သည့္ အာဟာရ၊ စားေသာက္သင့္သည့္ အစားအစာအမ်ဳိးအစားႏွင့္ ပမာဏကို တြက္ခ်က္ေပးသည္။ ႏွာေခါင္းပိုက္ကတစ္ဆင့္ ထည့္ခ်င္ထည့္ရ မည္။ အစာအိမ္က အေပါက္ေဖာက္ထားသည့္ေနရာမွ အစာကို ထည့္ခ်င္ထည့္ရမည္။ ဘယ္လိုပံုစံႏွင့္ ဘယ္လိုအစာအမ်ဳိးအစားေကၽြးရမည္ကို Dietitian က တြက္ခ်က္ေပးပါသည္။

သည့္ထက္ထူးျခားသည္က Total Parenteral Nutrition ေခၚ အာဟာရကို အစာအိမ္အူလမ္း ေၾကာင္းမွ သြင္းျခင္းမဟုတ္ဘဲ ေသြးေၾကာထဲမွ ထည့္သြင္းေပးသည့္ ကုသမႈပံုစံတစ္မ်ဳိးျဖစ္ပါသည္။ TPN ဟုေခၚသည့္ အာဟာရကုထံုးက တစ္ရက္လွ်င္ စင္ကာပူေဒၚလာသံုးေထာင္ခန္႔ က်သည္။ အစာအိမ္အူလမ္း ေၾကာင္းကို ေခတၱအနားေပးခ်င္သည့္ အခ်ိန္မ်ဳိးႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါမ်ားတြင္ ထုိကုထံုးကို သံုးၾကသည္။ လူတိုင္းမတတ္ႏိုင္ၾကေပ့မယ့္ လိုအပ္သည့္ လူနာအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ သံုးေနၾကသည္ကို ျမင္ေတြ႕ေနရပါသည္။ စင္ကာပူအေထြေထြေဆးရံုႀကီးသည္ ပုဂၢလိကေဆးရံုမဟုတ္ပါ။ အစိုးရႏွင့္ ပုဂၢလိက ဖက္စပ္ျပဳထားသည့္ ေဆးရံုျဖစ္ပါသည္။ စင္ကာပူမွ သာမန္လူတန္းစားမ်ား အဓိကအားကိုးရသည့္ ေဆးရံု ႀကီးျဖစ္ပါသည္။ ေငြေၾကးမတတ္ႏိုင္သည့္ ႏိုင္ငံသားမ်ားအတြက္ ေငြမရွိလို႔ မလုပ္လိုက္ရဆိုသည့္ အျဖစ္မ်ဳိး မျဖစ္ေစရန္ အစိုးရမွ ေခါင္းစဥ္အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ေထာက္ပံ့ထားသည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္သည္ စင္ကာပူႏိုင္ငံ၏ ကံေကာင္းသည့္ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို အားက် မုဒိတာပြားေနမိပါေတာ့သည္။

ေဒါက္တာလႊမ္းမိုးဟန္