• ရင္သားကင္ဆာသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးကင္ဆာ၊ ကင္ဆာေရာဂါအားလံုး၏ ဒုတိယအျဖစ္ အမ်ားဆံုးကင္ဆာ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါသည္။
• ၂၀၁၂ တြင္ ကမၻာ့ ကင္ဆာေရာဂါ သုေတသနအဖြဲ႕၏ စစ္တမ္းအရ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ျဖစ္ေသာ ကင္ဆာေရာဂါ၏ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ကင္ဆာအားလံုး၏ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္သည္ဟု ေတြ႔ရွိေဖာ္ျပထားပါသည္။
• ဖြံဳ႕ျဖိဳးျပီးနိုင္ငံမ်ားရွိ အမ်ိဳးသမီး ၈ ေယာက္တြင္ ၁ ေယာက္သည္ ရင္သားကင္ဆာေရာဂါကို ခံစားေနရပါသည္။ ထို႔အျပင္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္လည္း ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ပြားမႈ ပို၍ မ်ားလာပါသည္။
• ထို႔ေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာအေၾကာင္းကို ျပည္သူတို႕ သိနားလည္ရန္ ပို၍ လိုအပ္လာပါသည္။

ရင္သားကင္ဆာသည္ မည္သူတြင္ပို၍ အျဖစ္မ်ားပါသနည္း။
• အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္သာျဖစ္ေလ့ရွိေသာ ကင္ဆာအမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါသည္။ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ေသာ လူအေယာက္ ၁၀၀၀တြင္ ၅ေယာက္ေအာက္လူမ်ားသာ အမ်ိဳးသားမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။
• အေနာက္နိုင္ငံမ်ားတြင္ ပို၍အျဖစ္မ်ားေသာ္လည္း ယခုအခါ ဖြံဳ႕ျဖိဳးဆဲနိုင္ငံမ်ားတြင္လည္း အျဖစ္မ်ားလာေသာ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပါသည္။
• အသက္ ၂၀ ေအာက္အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့မရွိပါ။ အသက္ၾကီးလာသည္နွင့္အမ်ွ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏႈန္း ပို၍မ်ားလာကာ အသက္ ၉၀ နွစ္ အေရာက္တြင္ အမ်ိဳးသမီးအားလံုး၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ရင္သားကင္ဆာေရာဂါကို ခံစားရတတ္ပါသည္။
• မိသားစုတြင္ ကင္ဆာေရာဂါေ၀ဒနာ ခံစားရသူရွိပါကလည္း ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ႏႈန္းပို၍ မ်ားပါသည္။

မည္သည္တို႕သည္ ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ေစရန္ အားေပးပါသနည္း။
ကင္ဆာေရာဂါ အမ်ားစုကဲ့သို႔ပင္ အစားအေသာက္၊ ကိုယ္လက္လူပ္ရွားမႈ၊ အ၀လြန္ျခင္း သည္လည္း ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား နည္းေစေသာအေၾကာင္းမ်ား မ်ားေစေသာအေၾကာင္းမ်ား
ျဖစ္တတ္ေသာ အေၾကာင္းမ်ား မိခင္နို႔ တိုက္ေကၽြးျခင္း အရက္ေသစာ ေသာက္သံုးျခင္း
ျဖစ္တတ္ေသာ အေၾကာင္းမ်ား ကိုယ္ဝျဖိဳးျခင္း(အသက္ငယ္စဥ္) ကိုယ္၀ျဖိဳးျခင္းနွင့္ ဗိုက္အဆီမ်ားသူမ်ား (အသက္ၾကီးသူမ်ား)
အရပ္ရွည္လြန္းသူမ်ား
ျဖစ္နိုင္ေသာ ရာသီေနာက္က်မွေပၚျခင္း
ေသြးဆံုးသည့္ ကာလေစာျခင္း
အသက္ငယ္ရြယ္စဥ္ သားသမီးေမြးျခင္း
သားသမီး မေမြးျခင္း
သေႏၶတားေသာေဟာ္မုန္းေဆး မ်ား ေသာက္သံုးျခင္း
အမ်ိဳးသမီးေဟာ္မုန္းေဆးမ်ား သံုးစြဲျခင္း
အမွ်င္ဓာတ္၊ phyto-oestrogen ဓာတ္မ်ားေသာ အစားအစာမ်ား စားသံုးျခင္း (ဥပမာ။ ။ပဲနို႔၊ တို႔ဖူး၊ ဂ်ံဳ၊ ဘယ္ရီသီးမ်ား၊ နွမ္း၊ မုန္လာဥနီ၊ ပန္းသီး စသည္။) ဓာတ္ေရာင္ျခည္ ထိေတြ႕မႈမ်ားျခင္း

ရင္သားကင္ဆာ လကၡဏာမ်ားမွာ အဘယ္နည္း။
ရင္သားကင္ဆာ အမ်ားစုသည္ ရင္သား၏ အေပၚ (ေအာက္ပံုရွိ နံပတ္ ၁ေနရာ) တြင္ အျဖစ္မ်ားပါသည္။

အျဖစ္အမ်ားဆံုးမွာ ရင္သားေပၚတြင္ ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ နာက်င္မႈ မရွိေသာ အလံုးအက်ိတ္မ်ား ေပၚလာျခင္းျဖစ္သည္။
အျခားေသာလကၡဏာမ်ားမွာ
• နို႕သီးေခါင္းခ်ိဳင့္ဝင္သြားျခင္း
• နို႔သီးေခါင္းမွ ေသြးရည္ၾကည္ႏွင့္ ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ အရည္မ်ားထြက္ျခင္း
• ရင္သားအေရျပားေပၚတြင္ အနာမ်ားျဖစ္လာျခင္း
• ရင္သားအေရျပား ထူလာကာ ေမႊးညင္းေပါက္မ်ားထင္ရွားလာျခင္း
ထို႔အျပင္ ေရာဂါ ျပန္႔သြားေသာအခါ
• ခ်ိဳင္းေအာက္တြင္ အလံုးအက်ိတ္မ်ားေပၚလာျခင္း
• သားျမတ္ ရင္ဘတ္ၾကြက္သားမ်ားနွင့္ကပ္ကာ လႈပ္၍ မရေတာ့ျခင္း
• ရင္ညႊန္႔ရိုးမ်ားသို႔ ျပန္႔ျခင္းေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း
• အဆုတ္သို႔ျပန္႔သြားေသာေၾကာင့္ ေခ်ာင္းဆိုးေသြးပါျခင္း စသည္
• အသည္းသို႔ျပန္႔ေသာေၾကာင့္ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ အသားဝါျခင္း
• ဦးေနွာက္သို႔ျပန္႔ျခင္းေၾကာင့္ ေခါင္းမူးျခင္း၊ သတိလက္လႊတ္ျဖစ္ျခင္း
တစ္ခါတစ္ရံ ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ ရင္သားကင္ဆာစစ္ေဆးရန္ ရင္သားဓာတ္မွန္ရုိက္ေသာအခါမွ ေတြ႔သည္လည္း ျဖစ္တတ္ပါသည္။
အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျဖစ္ေပၚလာပါက တတ္ကၽြမ္းေသာဆရာဝန္ႏွင့္ သြားေရာက္ျပသကာ စနစ္တက်စစ္ေဆးမႈခံယူသင့္ပါသည္။
ရင္သားကင္ဆာသည္ ေစာစီးစြာေတြ႔ရွိ ကုသမႈ ခံယူပါက ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းနိုင္ရံုမွ်မက ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈကုိတားဆီးနိုင္ေသာေၾကာင့္ ယခုအခါ နိုင္ငံတကာတြင္ ရင္သားကင္ဆာပညာေပးျခင္း၊ ရင္သားကင္ဆာစစ္ေဆးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးေနျပီျဖစ္ပါသည္။
• အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေနျဖင့္ မိမိဘာသာ ရင္သားကင္ဆာစစ္ေဆးေသာနည္းမ်ားကို နီးစပ္ရာေဆးခန္း၊ ေဆးရံုတြင္ သာမက အင္တာနက္၊ လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားမွ သင္ယူထားသင့္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ ေန႔စဥ္ အနည္းဆံုး တစ္ေန႔ တစ္ၾကိမ္ခန္႔ မိမိဘာသာစစ္ေဆးေပးသင့္ပါသည္။
• ထိုမွ်မက အသက္ငယ္သူမ်ား(အသက္ ၂၀ မွစ၍) အနည္းဆံုး ၃နွစ္ တစ္ၾကိမ္၊ အသက္ၾကီးသူမ်ားအေနျဖင့္ တစ္နွစ္ တစ္ၾကိမ္ တတ္ကၽြမ္းသူမ်ား၏ စစ္ေဆးေပးမႈကိုခံယူသင့္ပါသည္။
• အသက္ ၄၅ ႏွစ္မွစ၍ ရင္သားဓာတ္မွန္(mammogram) ရိုက္၍ စစ္ေဆးသင့္ပါသည္။
• လိုအပ္ပါက တယ္လီေဗးရွင္း ဓာတ္မွန္(USG) နွင့္ သံလိုက္စက္ကြင္းဓာတ္မွန္(MRI) မ်ားရိုက္၍လည္းစစ္ေဆးနုိင္ပါသည္။
ရီခ်ိဳ(ေဆး ၁)