ရင္ၾကပ္ႏွင့္ ရူေဆးအေထြေထြ

ရင္ၾကပ္ေရာဂါသည္ အေပ်ာ့စား အဆင့္မွဂရုမစိုက္ပါက အေရးေပၚအဆင့္ ေရာက္နုိင္သည္အထိ ျပင္းထန္တတ္ေပသည္။

သာမန္အေပ်ာ့စားေရာဂါအဆင့္တြင္ သာမန္ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေလးမ်ား လိုက္နာရံုျဖင့္ သက္သာနိုင္ေပသည္။ သို႔ေသာ္ အေတာ္မ်ားမ်ားသည္ ရင္ၾကပ္လာျပီ သို႔ ရင္မၾကပ္ေအာင္ ကာကြယ္ရမည့္ေဆးမ်ား သံုးစြဲရေလ့ရွိပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါအဆင့္ေပၚမူတည္၍ အသံုးျပဳေသာ ရူေဆးအမ်ိဳးအစားမ်ားလည္း ကြဲျပားသြားတတ္ၾကေပသည္။ အၾကမ္းအားျဖင့္
၁။ ေရာဂါသက္သာေစေသာ ေရတို ေလျပြန္က်ယ္ေဆးမ်ား (short acting beta agonists)
၂။ ေရာဂါသက္သာေစေသာ ၾကာရွည္ခံ ေလျပြန္က်ယ္ေဆးမ်ား(long acting beta agonists)
၃။ ေရာဂါကာကြယ္ေစရန္ သံုးေသာ စတီးရိြဳက္ေဆးမ်ား(steroid) ဟူ၍ခြဲျခားနိုင္ပါသည္။

အထက္ေဖာ္ျပပါ ၁ႏွင့္ ၂ အမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ ေရာဂါသက္သာေစေသာေဆးမ်ား( Reliever medicine) ျဖစ္ျပီး နံပတ္ ၃မွာ ကာကြယ္ေသာေဆး(Preventer) မ်ားျဖစ္ေပသည္။

၁။ ေရတိုေလျပြန္က်ယ္ေစေသာေဆးမ်ားသည္ မိမိနွင့္ အတူရွိေနသင့္ေသာ ေဆးမ်ားျဖစ္၍ ရင္ၾကပ္ေသာအခါ အခ်ိန္မေရြး ရူနိုင္ေသာေဆးမ်ားျဖစ္ေပသည္။
-salbutamol, terbutaline စေသာေဆးမ်ား ပါဝင္ျပီး ေရာဂါသက္သာေစပါသည္။
-သို႔ေသာ္ တစ္ေန႔လွ်င္ သံုးၾကိမ္ထက္ပို၍ အသံုးျပဳေနရျပီဆိုပါက ကာကြယ္ေသာေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳရန္ လိုလာပါသည္။

၂။ ၾကာရွည္ခံေဆးမ်ားသည္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္အားနည္းသူမ်ားတြင္ ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားခ်က္ျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ အသံုးျပဳရမည့္ေဆးျဖစ္၍ မိမိသေဘာျဖင့္ အသံုးမျပဳသင့္ပါ။
-salmeterol, formoterol စေသာေဆးမ်ား ပါဝင္ျပီး ေရာဂါကာကြယ္ေသာ စတီးရြိဳက္ေဆးမ်ားႏွင့္ ေရာထားေသာပံုစံျဖင့္ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်သည္ကိုလည္း ေတြ႔နိုင္ပါသည္။
-နံပါတ္ ၁၊ နံပါတ္ ၃ အမ်ိဳးအစားေဆးမ်ားႏွင့္ပင္ ရင္ၾကပ္ေဝဒနာကို မထိန္းနိုင္ေသာအခါမွ အသံုးျပဳရမည့္ေဆး ျဖစ္ေပသည္။
-ေရာဂါသက္သာေစေသာေဆးမ်ားကဲ့သို႔ လုပ္ေဆာင္သည့္အျပင္ အာနိသင္ပိုမိုၾကာျမင့္ေသာ ေဆးမ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။

၃။ ေရာဂါကာကြယ္ေစေသာေဆးမ်ားသည္ စတီးရြိဳက္အႏြယ္ဝင္ေဆး (beclometasone, budesonide, ciclesonide) မ်ားျဖစ္၍ ေလျပြန္ေရာင္ရမ္းမႈႏွင့္ တံု႔ျပန္ျပင္းထန္မႈတို႔ကို သက္သာေစျခင္းျဖင့္ ရင္မၾကပ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးပါသည္။
-ေရတိုေလျပြန္က်ယ္ေဆးကို တစ္ေန႔ ၃ခါ ထက္ပိုသံုးေနရသူမ်ားတြင္ ေန႔စဥ္ပံုမွန္၊ အခ်ိန္မွန္၊ ပမာဏမွန္ကန္စြာ ရူရမည့္ေဆးျဖစ္ပါသည္။
-ဤေဆးကို ရူျခင္းျဖင့္ ေလျပြန္က်ယ္ေစေသာေဆးသံုးစြဲရမႈကိုပါေလ်ာ့ခ်နုိင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားသည္အတိုင္း ေသခ်ာစြာ ရူရမည္ျဖစ္ပါသည္။
-သို႔ေသာ္ စတီးရိြဳက္ပါေသာ ေဆးမ်ားသည္ အခ်ိန္ၾကာရွည္စြာ အသံုးျပဳပါက အရိုးပြျခင္းစေသာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားရွိေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကယ္လ္ဆီယမ္မ်ားမ်ားပါေသာ နို႔၊ ေပါင္မုန္႔၊ အစိမ္းရင့္ေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၊ အသီးအႏွံမ်ား စားေပးသင့္ပါသည္။
-ထို႔ျပင္ ထိုစတီးရိြဳက္ရူေဆးမ်ားသံုးျပီးတိုင္း ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေရးလုပ္ေပးမွသာ မွဲ႔ခရုမ်ား၊ ပိုးဝင္ျခင္းမ်ားကို ကာကြယ္နိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။

ဤသို႔ျဖင့္ ရင္ၾကပ္ေရာဂါကို ေဆးသံုးကုသေနရသူမ်ားသည္ မိမိသံုးေသာ ေဆးအမ်ိဳးအစားကို သိထားသင့္သည့္အျပင္ သံုးစြဲပံု၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး၊ ေရာဂါအေျခအေန၊ ျပသေသာေဝဒနာ အၾကိမ္အေရအတြက္တို႔ကိုပါ သိထားလိုက္နာျခင္းျဖင့္ က်န္းမာစြာ လူေကာင္းပကတိေနနိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

ရီခ်ိဳ(ေဆး ၁)