ေရႀကီးၿပီး ျဖစ္တတ္ေသာေရာဂါမ်ား

ေရႀကီးတဲ့အခါ ျမင့္တက္လာတဲ့ ေရျပင္ႀကီးနဲ႔ အတူ စိုးရိမ္စိတ္ေတြ ေသာကေတြလည္း တူတူျမင့္တက္ၾကရစျမဲပါ။ အေဝးက စာနာေပးရသူေတြအတြက္ေတာင္ ပူေလာင္လွတဲ့ ‘ေရေဘး’ ဟာ ‘ေရ’က်သြားရင္ေတာင္ ဆက္ျမင့္တက္ဒုကၡေပးေနမဲ့ျပႆနာေတြ ဘက္ေပါင္းစံုမွာ ႐ွိေနပါေသးတယ္။

အထူးသျဖင့္ ဒီလို က်န္းမာေရးျပႆနာေတြက ဆက္ဒုကၡေပးေနတတ္ပါတယ္။

🎯 ကူးစက္ေရာဂါမ်ား

▪ေရမသန္႔ အစားအေသာက္မသန္႔ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္ အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါ၊ ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ leptospirosis ေရာဂါနဲ႔ အသည္းေရာင္အသားဝါ(ေအ) အမ်ိဳးအစားေရာဂါေတြ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

▪ေနရာထိုင္ခင္း မသန္႔ျခင္း ေလွ်ာ္ဖြတ္ဖို႔ အဝတ္အစားမသန္႔ျခင္း ေၾကာင့္ အေရျပားမွာ ယားနာေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

▪စိုစြတ္ေအးျမတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ စိတ္ဖိစီးမႈ လူပင္ပန္းမႈုေတြေၾကာင့္ ကိုယ္ခံအားက်ဆင္းတတ္တာမို႔ အေအးမိျခင္းနဲ႔ ရာသီတုပ္ေကြးလိုေရာဂါေတြလည္း ဝင္လာတတ္ပါတယ္။

▪ျခင္ေတြပိုေပါက္ဖြားဖို႔ အေျခအေနေပးတာမို႔ ျခင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါနဲ႔ ဆင္တုပ္ေကြးလို ေရာဂါမ်ိဳးေတြ ပိုျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

🎯 မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈမ်ား

ေရႀကီးေနစဥ္မွာ ပိုျဖစ္ႏိုင္ေပမဲ့ ေရႀကီးၿပီးျပန္လည္ထူေထာင္ေရးလုပ္ရတဲ့ ကာလမွာလည္း ပံုမွန္မျဖစ္ေသးတဲ့ ေျမျပင္အေျခအေန ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနေၾကာင့္ မေတာ္တဆမႈေတြ ထိခိုက္႐ွနာေတြျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ စိုစြတ္ၿပီး မသန္႔႐ွင္းတဲ့ အေျခအေနလည္းျဖစ္တာမို႔ အနာပိုးဝင္ဖို႔ ျပည္တည္ဖို႔ ပိုလြယ္ကူေစပါတယ္။

🎯 ေႁမြပါးကင္းပါးအႏၲရာယ္

ေရႀကီးတုန္းမွာ ပါလာၿပီး တင္က်န္ေနခဲ့တတ္တဲ့ ေႁမြ ၊ ကင္း နဲ႔ အျခား အဆိပ္႐ွိသတၱဝါေတြ အႏၲရာယ္လည္း ႐ွိတာမို႔ သတိထားဖို႔လိုပါတယ္။

🎯 စိတ္က်န္းမာေရး ျပႆနာမ်ား

ေရစႀကီးကတည္းက စျဖစ္ရတဲ့ စိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႔မႈ၊ ေနရာထိုင္ခင္းအသစ္ေတြနဲ႔ ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းေတြမွာ ေနသားမက်အဆင္မေျပမႈ၊ အသက္ အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ ဆံုးရံႈးမႈေတြက ေရေဘးသင့္သူတိုင္းကို စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေဝဒနာေတြ ျဖစ္က်န္ေနေစတတ္ပါတယ္။

နဂိုစိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာၾကံ့ခိုင္သူ၊ စိတ္ပိုင္းေရာ႐ုပ္ပိုင္းပါ ပံ့ပိုးမႈ လံုေလာက္စြာရသူေတြ၊ အဆံုးအ႐ွံဳးမႀကီးမားခဲ့သူတခ်ိဳ႕ေတြမွာ ထိခိုက္မႈ နည္းႏိုင္ေပမဲ့ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတာ့ စိတ္ဖိစီးမႈရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြ၊ Depressionဆိုတဲ့ စိတ္က်ေရာဂါ ၊ Anxiety ဆိုတဲ့အစိုးရိမ္လြန္ေရာဂါနဲ႔ Post Traumatic Stress Disorder လို ျပန္ေပ်ာက္ဖို႔ခက္တဲ့ စိတ္ဒဏ္ရာေဝဒနာေတြ ဆက္ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။

ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးမႈေတြ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာပံ့ပိုးမႈေတြပါ လံုေလာက္ေအာင္ေပးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။

အားလံုးျပန္လည္က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ႏိုင္ၾကပါေစ…

Dr ၿဖိဳးေဝလင္း
(22.8.19)